مطلع انوار ج11
رجالی، پزشکی، اشارات و نکتهها
جلد یازدهم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشت‌‌های مؤلف از آثار مختلف، در موضوع «رجال، تراجم، کتاب‌شناسی و برخی مطالب متنوع » می‌باشد. تتبعات و تحقیقات مندرجه در این مجلد می‌تواند در نوع خود برای آشنایان به این موضوعات بسیار مفید و مثمر باشد. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول: رجال و تراجم شخصیت‌ها؛ که شاملِ مقدماتی رجالی، بیان برخی اصطلاحات و معرّفی برخی آثار اصلی رجالی، ذکر اسامی اعلام و کنیه‌ها و القاب، و بیان مطالبِ متنوّع رجالی می‌گردد. • بخش دوم: فهارس و کتاب‌شناسی: که به ذکر مطالب متنوّعی در معرّفی آثارِ مهم، همچون حدیقة الشیعه، مصباح‌الشریعه، تذکرۀ علامه حلی و نثر طوبای مرحوم شعرانی و امثالها پرداخته شده است. • بخش سوم: مطالب پزشکی؛ که مشتمل بر نقل قولهایی در امور طبابت؛ اعم از مسائل پیشگیری و درمان، خواص و فواید برخی خوراکی‌ها، و ذکر روایاتی در این موضوع، می‌باشد. • در بخش چهارم و پنجم به ذکر طرائف و لطائف، و ذکر اشارات و نکته‌‌هایی در موضوعات سیاسی و تاریخی و اجتماعی و بیان لغزشهای برخی آثار علماء، و دیگر مطالب متنوع پرداخته‌اند.
مطلع انوار ج11
121فأجابه ابنُ‌الأقساسی بالبدیهة، بقوله:
أنکرتَ لیلة إذ صار الوصیّ إلی *** أرض المدائن لمّا أن لها طلبا و غسَّل الطّهر سلمانًا و عاد إلی *** عراص یثربَ و الإصباحُ ما وجبا و قلتَ: ”ذلک من قول الغلاة“ و ما *** ذنب الغلاة إذا لم یوردوا کذبا؟ فآصفُ قبل ردّ الطّرف من سبإٍ *** بعرش بلقیس وافیٰ یخرَق الحُجُبا فأنت فی آصفَ لم تغلُ فیه، بلی *** فی حیدرٍ أنا غالٍ، إنّ ذا عجبا إن کان أحمد خیرَ المرسلینَ، فذا *** خیرُ الوصیّین أو کلُّ الحدیث هَبا این ابیات را علاّمه سماوی در طلیعه به اقساسی نسبت داده است، و چنین پنداشته است که او همراه با مستنصر بوده است؛ ذاهلًا عن أنّ میلاد المستنصر کان بعد وفاة السیّد بأربعة عشر سنة.
و علاّمه سیّد محسن امین در اعیان الشّیعة، جلد 21، صفحه 233 این اشعار را به حسن بن حمزۀ اقساسی نسبت داده است؛ با آنکه زمان حسن بن حمزه که عموی سیّد محمّد است، از سیّد محمّد مقدّم بوده است.
و ابن‌شهر‌آشوب در مناقب، جلد 1، صفحه 449 این ابیات را با مختصر اختلافی به ابوالفضل تمیمی نسبت داده است؛ فروایة ابن‌شهر‌آشوب هذه الأبیات تثبت عدمَ کونها من نظم السیّد محمّد [قطب‌الدّین] الأقساسی، إذ ابن‌شهر‌آشوب تُوُفِّی سنة 588 قبل ولادة المستنصر بسَنةٍ، و قبل وفاة السیّد [القطب] بسبع و خمسین سنة.
و لعلّها لأبی‌الفضل التّمیمی أو لغیره من أسلاف آل الأقساسی الأوّلین؛ و أنشدها السیّد محمّد [قطب‌الدّین] للمستنصر.»1و2
- . لازم به ذکر است که عبارات فارسی ترجمۀ متن الغدیر است. (محقّق)
- . جنگ 16، ص 2.