
مطلع انوار ج11
رجالی، پزشکی، اشارات و نکتهها
جلد یازدهم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در موضوع «رجال، تراجم، کتابشناسی و برخی مطالب متنوع » میباشد. تتبعات و تحقیقات مندرجه در این مجلد میتواند در نوع خود برای آشنایان به این موضوعات بسیار مفید و مثمر باشد. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول: رجال و تراجم شخصیتها؛ که شاملِ مقدماتی رجالی، بیان برخی اصطلاحات و معرّفی برخی آثار اصلی رجالی، ذکر اسامی اعلام و کنیهها و القاب، و بیان مطالبِ متنوّع رجالی میگردد. • بخش دوم: فهارس و کتابشناسی: که به ذکر مطالب متنوّعی در معرّفی آثارِ مهم، همچون حدیقة الشیعه، مصباحالشریعه، تذکرۀ علامه حلی و نثر طوبای مرحوم شعرانی و امثالها پرداخته شده است. • بخش سوم: مطالب پزشکی؛ که مشتمل بر نقل قولهایی در امور طبابت؛ اعم از مسائل پیشگیری و درمان، خواص و فواید برخی خوراکیها، و ذکر روایاتی در این موضوع، میباشد. • در بخش چهارم و پنجم به ذکر طرائف و لطائف، و ذکر اشارات و نکتههایی در موضوعات سیاسی و تاریخی و اجتماعی و بیان لغزشهای برخی آثار علماء، و دیگر مطالب متنوع پرداختهاند.
مطلع انوار ج11
101”أنّیٰ یکون و لا یکون و لم یکن ** یرث الخلافةَ فاسقٌ عن فاسق
إن کان إبراهیم مضطلعًا بها ** فلتصلُحَنْ من بعده لِمُخارق1“
فضحک و قال: ”قد صفحتُ عن کلّ ما هجانا به، إذ قرن إبراهیم بالمخارق و ولاة عهده.“ فکتب له الأمان.
و لمّا حضر عند المأمون، سأله أن ینشده قصیدته الرّائیّة الّتی قالها بقمّ لمّا بلغه نعیُ الإمام الرّضا؛ فأنکرها دعبل؛ فآمنه و أکّد له الأمان؛ فأنشده إلی أن قال:
یا أُمّة السّوءِ ما جازیتِ أحمد من ** حُسنِ البلاء علی الآیات والسُّورِ
خلَّفتُموه علی الأبناء حین مضـی ** خلافَةَ الذِّئب فی إنقاذ ذی بقرِ
و ساق حتّی انتهی إلی قوله:
قبران فی طوسٍ خیرُ النّاس کلِّهم ** و شرُّهم کلِّهم هذا من العبر
ما ینفع الرجسَ من قُرب الزکیِّ و لا ** علی الزکیِّ بقرب الرّجسِ من ضرر
هیهاتَ کلُّ امرئٍ رهنٌ بما کسبت ** یداه فخُذ ما شِئتَ أو فذر
و لمّا تمّم القصیدة، ألقیٰ المأمون عِمامتَه علی الأرض و قال: ”والله صدقتَ یا دعبل!!“
روی هذه القصّة أبوجعفر الطّوسیّ فی الأمالی بإسناده عن یحییٰ بن أکثم.»2
دِعبل وصیّت نمود أشعارِ مدارس آیات را در لَحْد او گذارند
[تأسیس الشّیعة لعلوم الإسلام] صفحة 195: ”و کان قد أوصی عند موته أن توضع فی لَحْده قصیدته المعروفة بمدارس آیات. و رآه بعض أهله فی المنام و علیه ثیاب بیض و قلنسَوة بیضاء، فسأله عن حاله؛ فأخبر أنّ رسول الله صلّی الله علیه و آله استنشده قولَه:
- . مُخارق: رجلٌ یُضرَب به المثلُ فی البخل و اللّؤم. (محقّق)
- . أمالی، شیخ طوسی، ص 100.
