مطلع انوار ج8
کلام (مبدأ و معاد، مَساوی)
جلد هشتم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، یادداشتها و برداشت‌‌های مؤلف از آثار مختلف، در «مباحث کلامی» اعم از «مبدأ و معاد، مَساوِی» می‌باشد که گردآوریِ چنین مباحثی همراه با ذکر اسناد و مدارک، راه تتبّع در این موضوعات را برای اهل تحقیق، هموارتر نموده است. اهم مباحث این مجلّد: • بخش اول:مبدأ؛ یادداشتهایی متنوع در مورد توحید پروردگار؛ شامل آیات و روایاتی پیرامون لقاء الله و اسماء الهی و رویت پروردگار و معرفت او و عبودیت حقیقی و همچنین مطالبی متنوع از کتب مختلفِ علمای اسلام. • بخش دوم: معاد و علائم آخرالزمان؛ آیات و روایاتی متنوع در مورد معاد و جهان آخرت، مرگ و قبض روح، قیامت، عینیت جهنم با عمل انسان، همچنین علائم آخرالزمان؛ از قبیل دنیا پرستی مردم آخر الزمان. • بخش سوم؛ مَساوِی؛ مشتمل بر مطالبی متنوّع در نقد اهل سنت و جماعت، و همچنین مَطاعِن خلفای ثلاث و بنی عباس و بنی امیه، نقدِ علما و فقها و همچنین تحلیلِ فِرَق و مذاهبِ اهل سنت و یادداشتهایی پیرامون منع کتاب حدیث، و در نهایت بحثی مفصل پیرامون تقیه.
مطلع انوار ج8
55قال: فخَرَّ ذِعلِبٌ مَغشِیًّا علیه، ثُمَّ أفاقَ و قال: ما سَمِعتُ بهذا الکلامِ، و لا أعُودُ إلی شَی‌ءٍ مِن ذلک“1.»2
[حدیث ذعلب: هل رَأیتَ رَبَّک؟]
در توحید صدوق، صفحه 308 با اسناد خود روایت می‌کند از عبدالله بن یونس از حضرت صادق علیه السّلام قالَ:
«”بَینا أمِیرُالمُؤمِنِینَ علیه السّلام یَخطُب علی منبَرِ الکوفةِ، إذ قام إلیهِ رَجلٌ یقال له ذِعلِبٌ ذَرِبُ اللِّسانِ بَلیغٌ فی الخِطابِ شُجاعُ القلبِ، فقال: یا أمیرَالمؤمنین! هل رَأیتَ رَبَّک؟ فقال: وَیلَک یا ذِعلِبُ! ما کنتُ أعبُدُ رَبًّا لم أرَه. قال: یا أمیرَالمؤمنین! کیف رَأیتَه؟ قالَ: وَیلَک یا ذِعلِبُ! لَم تَرَه العُیونُ بِمُشاهدةِ الأبصارِ، و لَکِن رَأته القلوبُ بِحقائِقِ الإیمانِ. وَیلَک یا ذِعلِبُ! إنَّ رَبِّی لَطیفُ اللَّطافَةِ فَلا یُوصَف بِاللُّطفِ.
آن وقت حضرت شرح صفات و اسمای ذات مقدّس او را می‌دهد تا آنکه می‌فرماید:
*** و لَم یَزَل سَیِّدِی بِالحمد مَعروفًاو لَم یَزَل سَیِّدِی بالجُودِ مَوصوفًا إذ لیس نورٌ یُستَضاءُ به *** و کُنتَ3و لا ظَلامٌ علی الآفاقِ مَعکوفًا *** و رَبُّنا بِخِلافِ الخَلقِ کُلِّهِمو کُلِّ ما کان فی الأوهامِ مَوصوفًا *** فمَن یُرِدْه علی التَّشبِیهِ مُمتثِلًایَـرجِع أخـا حَصْرٍ بِالـعَجزِ مَکتوفًا *** و فی المَعارِجِ یَلقَی مَوجُ قُدرَتِهِمَوجًا یُعارِضُ طَرْفَ الرُّوحِ مَکفوفًا - ـ التوحید، ص 308؛ بحارالأنوار، ج 4، ص 304.
- ـ جنگ 5، ص 142 الی 147.
- ـ فی البحار و فی نسخة (ج) و (و) «و کان ـ الخ».