مطلع انوار ج6

 أبوداوود در سنن خود از پانصد هزار (٥٠٠٠٠٠) حدیث، چهار هزار و هشتصد (٤٨٠٠) روایت انتخاب کرده و آورده است.

 و بخاری از ششصد هزار (٦٠٠٠٠٠) حدیث، دو هزار و هفتصد و شصت و یک (٢٧٦١) حدیث بدون تکرار آورده است.

 و مسلم از هشتصد هزار (٨٠٠٠٠٠) حدیث، چهار هزار (٤٠٠٠) حدیث بدون تکرار آورده است.

 و احمد بن حنبل از بیشتر از هفتصد و پنجاه هزار (٧٥٠٠٠٠) حدیث، سی‌هزار (٣٠٠٠٠) حدیث آورده است.

جنایتکارانی از عامّه که توثیق شده‌اند

 مرحوم امینی پس از بحث کامل دربارۀ افراد غیر موثّق که از آنان روایات بسیاری نقل شده است، فرموده است (صفحه ٢٩٣ تا ٢٩٦):

 «مُشکِلةُ الثِّقة و الثِّقات:

 هذا شأن مَن لا یُوثَق به و بحدیثه عند القوم؛ و أمّا مَن یوصفُ بالثّقة فهناک مشکلةٌ عَویصةٌ لا تَنحَلُّ، و تَجعَلُ القارئَ فی بَهیتَة، فلا یَعرِفُ أیُّ مثقَّفٍ قطُّ ما الثّقةُ و ما معناها؟ و أیُّ ملَکة هی؟ و ما یراد منها؟ و بماذا تَتأتّیٰ؟ و أیُّ خَلّةٍ تُضادُّها و تُناقضُها؟ فهلمَّ معی نَقرأْ تاریخَ جمعٍ نُصَّ علی ثقتهم نُظَراءَ:

 ١. زیاد بن أبیه: صاحب التامّات و الجرائم الموبِقة. قال خلیفة بن الخیّاط: کان یُعَدُّ من الزّهاد، و قال أحمد بن صالح: لم یکن یُتَّهَم بالکِذْب. (تاریخ ابن‌عساکر، مجلّد ٥، صفحة ٤٠٦، ٤١٤)

 ٢. عمر بن سعد بن أبی‌وقّاص: قاتل الإمام السبط الشهید. قال العِجلِی: ثقةٌ. (خلاصه التهذیب، صفحة ١٤٠)