
مطلع انوار ج6
مباحث روایی تفسیری
جلد ششم از موسوعۀ گرانسنگ «مطلع انوار» اثر حضرت علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس سرّه، تحقیقات، یادداشتها و برداشتهای مؤلف از آثار مختلف، در موضوعِ «درایت الحدیث» و «علوم قرآن و تفسیر» میباشد که گردآوری چنین مباحثی در کنار هم که برخی مزیّن به تحقیقاتِ عمیق مرحوم مؤلّف است، برای اهل علم و فضل شکافندۀ افقی جدیدی در مبانی تفسیری و حدیثی خواهد بود. اهم مباحث این مجلّد، شاملِ: • ابحاث روایی: مباحثی مبسوط پیرامونِ جعل حدیث، تحقیقی دربارۀ شروح صحیفه سجادیه، اثبات سندیتِ توقیع وارد در ماه رجب و پاسخ به شبهات سندی و محتوایی آن، و همچنین متن برخی اجازه نامهها و ذکر احادیث برگزیده. • ابحاث تفسیری و قرآنی: شامل مباحثی پیرامونِ عدم تحریف قرآن، حجیتِ قرائات قرآنی، جمع آوری قرآن، و همچنین مطالب متنوّع تفسیری.
مطلع انوار ج6
83[قلت]: فقد اعترف بالوضع.
و قال ابنحجر:
قرأت بخطِّ القاضی عزِّالدین بن جماعة أنّه نقل من خطّ ابنالعلاج، أنَّه وقف لبعض العلماء علی کلام یتعلّق بهذه الرّسالة مُلَخّصُه:
لم أزل أَرَی أباحیّان علیّ بن محَمَّد التوحیدیّ معدودًا فی زُمرة أهل الفضل، موصوفًا بالسَّداد فی الجدّ و الهَزَل، حتّی صنع رسالة منسوبة إلی أبیبکر و عمر راسلًا بها علیًّا رضی الله عنه، و قصد بذلک الطعنَ علی الصدر الأوّل؛ فنَسَب فیها أبابکر و عمرَ إلی أمرٍ لو ثبَتَ لَاستحقّا فوق ما یعتقده الإمامیّة [فیهما].
فأوّلُ ما یَدُلّ فیها علی افتعالِه فی ذلک نِسبتُه إلی أبیبکر إنشاءَ خطبةٍ بلیغة تَمَلَّق فیها لأبیعُبَیدة، لیَحمِلَ له رسالتَه إلی علیٍّ رضی الله عنه؛ و غَفَل عن أنَّ القوم کانوا بمَعزَل عن التملُّق.
و منها قوله: ”و لَعمری أنّک أقرب إلی رسول الله صلّی الله علیه و آله و سلّم قرابةً و لکنّا أقرب إلیه قُرْبةً، و القَرابةُ لحمٌ و دمٌ و القُرْبةُ نفسٌ و روحٌ.“
و هذا یُشبِهُ کلامَ الفلاسفة، و سَخافةُ هذه الألفاظ تُغنی عن تکلُّف الردّ.
و قال فیها: ”إنّ عمرَ قال لعلیٍّ فی ما خاطبه به: إنّک اعتزلتَ تنتظرُ وحیًا من جهة الله و تَتَواکَفُ مناجاةَ المَلک.“ و هذا الکلام لا یجوز نسبتُه إلی عمر؛ فإنَّه ظاهر الافتعال. ـ إلی غیر ذلک مما تضمَّنَته الرسالة من عدم الجَزالَة الّتی تعرف من طِراز کلام السَلَف. (میزان الإعتدال، مجلّد ٣؛ لسان المیزان، مجلّد ٦، صفحة ٣٦٩)1
قال الأمینیّ: ”ألا تعجبُ من الأعلام الّذین ذکروا فی تآلیفهم رسالةَ أبیحیّان التوحیدیّ المکذوبة الّتی أوقفناک علی بُطلانها و علی مبلَغ مُفتَعِلِها من الدِّین و الثّقة و الاعتبار، کالعبیدی المالکی فی عمدة التحقیق ذکروها برُمَّتِها مُحتجّین بها فی باب
- ـ لسان المیزان، ج ٧، ص ٣٩، رقم ٣٧١.
