
امام شناسی ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «وراثت در ولایت» و «فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • امام وارث جنبههای روحی و علمیِ پیامبران، و وارث همۀ علوم قرآن است • امیرالمؤمنین وارث جمیع کمالاتِ پیامبر اکرم به جز نبوّت میباشد • امیرالمؤمنین وجود باقیۀ رسول خدا است • ابتلائات و امتحانات عجیب امیرالمؤمنین علیهالسلام • نقش امام تنها حفظ نظام اجتماع نیست، بلکه حفظ ربط تکوینی بین خدا و خلق است • هیچگاه زمین از حجّت خدا خالی نیست • مقصود از «عالم به کتاب» در آیۀ قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • مراد از «هادی» در آیۀ «لکلِ قومٍ هادٍ» امیرالمؤمنین علیهالسلام است
امام شناسی ج4
106عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ﴾. قال رجل من قريش: هو علی و لكنه لا نسميه1 «ابو صالح گوید: مراد از آیه مبارکه ﴿وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ﴾، مردی از قریش گفت كه: علی بن أبیطالب است، لكن ما نام او را نمیبریم».
و از همین ابو صالح، حسكانی روایت كند كه فی قوله تعالی: ﴿وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ﴾. قال: علی بن أبیطالب، كان عالما بالتفسير و التاويل و الناسخ و المنسوخ و الحلال و الحرام2 «ابو صالح گفت: مراد از عالم به كتاب در آیه مباركه علی بن أبیطالب است كه عالم به تفسیر و تأویل و ناسخ و منسوخ و حلال و حرام بوده است». و نظیر این را قندوزی حنفی از ابن عبّاس روایت كرده است.3
و ابن شهرآشوب از طریق خاصّه و عامّه روایت كرده است از محمّد بن مسلم و ابو حمزه ثمالی و جابر بن یزید از حضرت باقر علیه السّلام، و از علی بن فضّال و فضیل بن یسار و ابو بصیر از حضرت صادق علیه السّلام، و از احمد بن محمّد حلبی و محمّد بن فضیل از حضرت رضا علیه السّلام، و نیز از موسی بن جعفر، و از زید بن علی، و از محمّد بنحنفیّه، و از سلمان فارسی، و از ابو سعید خدری، و از اسماعیل سدّی انهم قالوا فی قوله تعالی: ﴿قُلْ كَفى بِاللَهِ شَهِيداً بَيْنِي وَ بَيْنَكُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ﴾، هو علی بن أبی طالب4. كه همه این امامان و اصحاب و تابعین گفتهاند: مراد از عالم به كتاب در این آیه مباركه علی بن أبیطالب است.
و نیز ابن شهرآشوب از ثعلبی در تفسیر خود با سند خود از عبد اللَه بن عطا از حضرت باقر علیه السّلام روایت كرده است كه چون گفته شد: بعضی گمان كردهاند كه مراد از عالم به كتاب عبد اللَه بن سلام است آن حضرت گفتند: علی بن أبیطالب است. و نیز چون نزد سعید بن جبیر گفته شد كه من عنده علم الكتاب، عبد اللَه بن سلام است گفت: نه، این سوره در مكّه نازل شده است. و نیز از ابن عباس روایت شده كه گفت: نه، قسم به خدا مراد علی بن أبیطالب است كه عالم به تفسیر و تأویل و ناسخ و منسوخ بوده است. و نیز از ابن حنفیّه روایت است كه نزد علی علم كتاب
- «شواهد التنزیل» ص ٣١٠.
- همان.
- «ینابیع المودّة» باب ٣٠ ص ١٠٤.
- «غایة المرام» ص ٣٥٧ حدیث سوم، و در «ینابیع الموده» باب ٣٠ ص ١٠٣ از «مناقب» ابن شهرآشوب نقل كرده است، و «تفسیر برهان».
