امام شناسی ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «وراثت در ولایت» و «فضایل امیرالمؤمنین علیه‌السلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهم‌ترین مباحث مندرج در این مجلّد: • امام وارث جنبه‌های روحی و علمیِ پیامبران، و وارث همۀ علوم قرآن است • امیرالمؤمنین وارث جمیع کمالاتِ پیامبر اکرم به جز نبوّت می‌باشد • امیرالمؤمنین وجود باقیۀ رسول خدا است • ابتلائات و امتحانات عجیب امیرالمؤمنین علیه‌السلام • نقش امام تنها حفظ نظام اجتماع نیست، بلکه حفظ ربط تکوینی بین خدا و خلق است • هیچ‌گاه زمین از حجّت خدا خالی نیست • مقصود از «عالم به کتاب» در آیۀ قرآن، امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • مراد از «هادی» در آیۀ «لکلِ قومٍ هادٍ» امیرالمؤمنین علیه‌السلام است
امام شناسی ج4
52مسجد كوفه این داستان را برای مردم نقل كردند و سپس از من شهادت خواستند و من در ادای شهادت كوتاهی كردم حضرت فرمود: اگر كتمان تو از روی كوتاهی و امتناع است بعد از آن سفارشهائی كه رسول خدا به تو نموده است خداوند در بدن تو پیسی و در شكم تو سوزندگی و در چشم تو كوری پدید خواهد آورد. انس می‌گوید: از جای خود برنخاستم الّا آنكه بدن خود را پیس و چشم خود را كور دیدم. و دیگر انس در ماه رمضان و غیر رمضان قدرت روزه را نداشت. و آن بساط را كه أمیرالمؤمنین بر روی آن نشستند اهل هربوق هدیه داده بودند، و كهف در بلاد روم در موضعی است كه آن را اركدی گویند و در ملك باهتدت بوده و امروز اسم باغ و ملكی است. و در خبری وارد است كه آن شمله و كساء را خُطَیّ بن اشرف برادر كعب برای حضرت هدیه آورده بود و چون معجزات أمیرالمؤمنین علیه السّلام را دید، اسلام آورده و پیغمبر او را محمّد نام گذاردند».1
خطیب منیح گوید:
وَ مَن حَمَلَتْهُ ريحُ اللَهِ حَتَّی *** أتَی أهْلَ الرَّقيمِ الرَّافِدينا وَ مَنْ نَادَی بِأهلِ الكَهْفِ حَتَّی *** أَقَرُّوا بِالوِلَايَة مُفَرحينا2 «علی آن كسی است كه: باد به امر خدا او را حمل كرده؛ تا بر اصحاب رقیم كه آنان قائم مقام پادشاه بودند؛ وارد شد. و علی آن كسی است كه به اصحاب كهف ندا كرد، تا اینكه آنها از روی مسرّت و خوشحالی، به ولایت او اقرار كردند».
عونی گوید:
عَلِیُّ كَليمُ القَوْمِ فِی الكَهْفِ فَاعْلما *** وَ قَدْ صَمَّ مِن شَيْخا كُما الصَّديان3 «علی سخنگوی با اصحاب كهف است، در كهف؛ و تو این داستان را خوب بدان! در حالی كه نسبت به دو شیخ شما راه گوش برای شنیدن بازگشت صدا بسته شده بود؛ كنایه از آنكه آنها مرده بودند؛ و هلاك شده بودند».
و نیز عونی گوید:
وَ مَن حَمَلْتُه الرِّيحُ فَوقَ بَساطِهِ *** فَاسْمَعَ أهلَ الكَهْف حينَ تَكلَّماً4 «علی آن كسی است كه باد او را بر فراز بساطی كه داشت حمل كرد؛ و چون
- «مناقب ابن شهرآشوب» ج ١، ص ٤٧٥.
- همان.
- همان.
- همان.