امام شناسی ج4

می‌پیمایند. سوّم ـ افرادی كه با حسنات و خیرات گوی سبقت را از همه ربوده و به اذن خدا از همه سبقت گرفته‌اند. قرآن به نحو ارث به هر سه طائفه رسیده به علّت آنكه همه آنها از برگزیدگان هستند با اختلاف مراتب و درجات. گرچه البتّه وارث حقیقی و كفیل قرآن و قائم به امر آن همان دسته سوّم كه سابقون هستند خواهد بود.

 و این قسم از استعمالات نیز در عرف و محاورات شایع است كه نسبت چیزی كه اختصاص به شخص خاصّی دارد به جمعیّتی كه با آن شخص ارتباط دارند داده شود، مثل آنكه می‌گویند: در فلان مسابقه فلان دسته جایزه گرفت در صورتی كه جایزه اختصاص به یكی از آنها داشته است، یا آنكه بگویند: قرآن بر اهل مكّه نازل شد و سپس بر اهل مدینه با آنكه بر خصوص رسول اللَه نازل شده است. و در قرآن مجید نیز از این قبیل استعمالات بسیار است، در سوره مؤمن آیه ٥٤ می‌فرماید:

 ﴿وَ لَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْهُدى‌ وَ أَوْرَثْنا بَنِي إِسْرائِيلَ الْكِتابَ هُدىً وَ ذِكْرى‌ لِأُولِي الْأَلْبابِ﴾.

 «ما به موسی هدایت دادیم و كتاب تورات را به بنی اسرائیل به عنوان ارث سپردیم».

 در حالی كه تورات به همه بنی اسرائیل داده نشد و پس از حضرت موسی به بعض از آنان داده شد. یا اگر مراد از كتاب تورات بخصوص نباشد بلكه همان كتاب آسمانی وحی بوده باشد، آن به خود حضرت موسی به عنوان تورات داده شد، نه به همه بنی اسرائیل.

 لیكن از ملاحظه روایاتی كه در این باب چه از طریق شیعه و چه از طریق سنّت وارد شده است معلوم می‌شود كه این احتمال دوّم قوی‌تر است. و در این آیه خداوند بندگان برگزیده خود را به سه گروه قسمت می‌كند كه آنها در عین آنكه با هم مختلف‌اند و بلكه یك دسته از آنان ستم به نفس خود نموده‌اند در عین حال دارای مزیّت و صفائی بوده و از سایر مردم جدا هستند، و همه آن سه طایفه وارث كتاب‌اند به نحو اجمال، گرچه حقیقت ارث به همان دسته سوّم كه سابقین در خیرات و پیشی گیرندگان در حسنات‌اند مربوط خواهد بود.

 و شاهد بر این آنكه آن بهشت‌های موعود نیز برای همان ستم‌كنندگان به نفس و میانه‌روها و عدالت پیشه‌هاست كه در اثر مغفرت خدا و جزای اعمال به آنها رسیده است.