
امام شناسی ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «وراثت در ولایت» و «فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • امام وارث جنبههای روحی و علمیِ پیامبران، و وارث همۀ علوم قرآن است • امیرالمؤمنین وارث جمیع کمالاتِ پیامبر اکرم به جز نبوّت میباشد • امیرالمؤمنین وجود باقیۀ رسول خدا است • ابتلائات و امتحانات عجیب امیرالمؤمنین علیهالسلام • نقش امام تنها حفظ نظام اجتماع نیست، بلکه حفظ ربط تکوینی بین خدا و خلق است • هیچگاه زمین از حجّت خدا خالی نیست • مقصود از «عالم به کتاب» در آیۀ قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • مراد از «هادی» در آیۀ «لکلِ قومٍ هادٍ» امیرالمؤمنین علیهالسلام است
امام شناسی ج4
92ابو الفتوح رازی گوید: بعضی از مفسّران گفتهاند عبد اللَه بن سلام است، و بیشتر از مفسّران از قدماء و محدّثان و اهل اخبار و اسناد و روایات از موافقان و مخالفان برآنند كه حضرت امیرالمؤمنین علی است1.
و زمخشری گوید: مراد كسی است كه علم قرآن در نزد اوست، و قرآن با این نظم عجیب و معجزه كه تمام قوای بشر را از تهیه مثل آن از كار انداخته است. و سپس به عنوان «و قيل» سایر احتمالات و اقوال را بیان كرده است2
مرور اجمالی بر سوره مباركۀ رعد
و ما قبل از اینكه در روایات وارده در این آیه از عامّه و خاصّه وارد شویم و نیز قبل از اینكه احتمالات و اقوالی كه در این آیه داده شده است بیان كنیم لازماست یك سیر اجمالی در تمام این سوره مباركه (سوره رعد) بنمائیم تا موقعیت آیه مورد بحث مشخّص شود، و این سیر خود به خود جواب گوی بعض از احتمالات یا اقوال خواهد بود.
نزول این سوره برای اثبات حقانیّت كتاب الهی قرآن كریم است در مقابل منكرین كه قرآن را به عنوان معجزه نپذیرفتند و از رسول خدا صلی اللَه علیه و آله و سلم معجزه دیگری محسوس و مشهود كه از آسمان نازل شود درخواست مینمودند. آیات این سوره از اوّل تا به آخر همه متّصل و مرتبط به یكدیگر بوده و مانند دانههای لؤلؤ كه به یك رشته كشیده شده باشند یك شكل خاصّ و هیئت نیكوئی را تشكیل میدهد. اوّل آن به آخر و آخر آن به اوّل ناظر و مربوط است، و آیه مورد بحث ما در آخر سوره قرار گرفته و جوابگوی تمام ایرادات مشركین است به طوری كه اگر آن آیه را برداریم این سوره ناقص و مانند كاسه شكستهای میشود و از اوج عظمت و رفعت خود سقوط مینماید.
آیه اوّل این سوره با این خطاب شروع میشود:
﴿المر تِلْكَ آياتُ الْكِتابِ وَ الَّذِي أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ الْحَقُّ وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يُؤْمِنُونَ﴾.
«این است آیات قرآن مجید، و این آیاتی كه از پروردگار تو بر تو فرود میآید حقّ است و لیكن اكثر مردم ایمان نمیآورند».
بعد شروع میكند به معرّفی خدا كه اواست كه آسمانها را بدون ستون مشهود
- «تفسیر ابو الفتوح» ج ٦ ص ٥٠٣.
- «تفسیر كشاف» ج ٢ ص ٥٣٦.
