
امام شناسی ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «وراثت در ولایت» و «فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • امام وارث جنبههای روحی و علمیِ پیامبران، و وارث همۀ علوم قرآن است • امیرالمؤمنین وارث جمیع کمالاتِ پیامبر اکرم به جز نبوّت میباشد • امیرالمؤمنین وجود باقیۀ رسول خدا است • ابتلائات و امتحانات عجیب امیرالمؤمنین علیهالسلام • نقش امام تنها حفظ نظام اجتماع نیست، بلکه حفظ ربط تکوینی بین خدا و خلق است • هیچگاه زمین از حجّت خدا خالی نیست • مقصود از «عالم به کتاب» در آیۀ قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • مراد از «هادی» در آیۀ «لکلِ قومٍ هادٍ» امیرالمؤمنین علیهالسلام است
امام شناسی ج4
223سوی خدا هستند و رهبران دین او. آه آه چقدر اشتیاق ملاقات و دیدار آنها را دارم. (حالا گفتار من با تو تمام شد) هر زمان كه خواستی برو».
و كلینی با سند خود از أبواسحاق از كسی كه مورد وثوق اوست از اصحاب أمیرالمؤمنین علیه السّلام روایت كرده است كه قالَ أميرُالمؤمنين «عليه السّلام»: اللَهُمَّ إنَّكَ لا تُخلَی ارْضَكَ مِن حُجَّة لَكَ عَلی خَلفِكَ1 «حضرت أمیر المؤمنین علیه السّلام عرض میكنند: بار پروردگارا تو زمین خود را هیچ گاه از حجّتی بر بندگان خودت خالی نخواهی گذاشت».
و همچنین با سند خود از أبو حمزه ثمالی از حضرت امام محمّد باقر علیه السّلام روایت كرده است قالَ: قَالَ: وَ اللَهِ مَا تَرَكَ اللَهُ أرْضاً مُنذُ قَبَضَ آدَمَ عليه السّلام إلّا وَ فِيهَا إمامٌ يُهْتَدی بِهِ إلَی اللَهِ وَ هُوَ حُجَّتُهُ عَلی عِبادِهِ وَ لَا تَبقَی الارضُ بِغَيْرِ إمامٍ حُجَّة لِلّهِ عَلی عِبادِهِ.2 «حضرت باقر فرمودند: سوگند به خدا كه خداوند از روزی كه آدم ابوالبشر را به سوی خود برد هیچ گاه زمینی از زمینها را بدون امامی كه مردم را به سوی خدا رهبری كند و حجّت او بر بندگانش بوده باشد خالی نگذارده است، و هیچ گاه زمین بدون امامی كه حجّت بر بندگانش باشد باقی نخواهد بود».
و نیز چهار روایت با سندهای مختلف از حضرت صادق و حضرت موسی بن جعفر و حضرت رضا علیهم السّلام روایت كرده مبنی بر آنكه حجّت خدا بر بندگان بدون امام تمام نخواهد شد.3
مرحوم سیّد علیخان در «شرح صحیفه» درباره روایاتی كه از طرق عامّه راجع به لزوم امام وارد شده است گوید: امّا من طرق العامّة فمنه الحديث المشهور المتّفق علی روايته عن النبّی: مَن ماتَ وَ لَمْ يَعْرِفُ إمامَ زَمانِهِ ماتَ مَيتَة جَاهلِيَّة. و به همین مضمون حاكم تخریج كرده و آن را صحیح شمرده از ابن عمر كه رسول خدا فرمود: مَن مَاتَ وَ لَيْسَ عَلَيهِ إمامٌ ماتَ مَيتَة جَاهِلِيَّة. و ابن مردویه از علی علیه السّلام تخریج كرده كه: قالَ: قَالَ رَسُولُ اللَهِ صَلَّی اللَه عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ فِی قَوْلِ اللَهِ تَعَالَی ﴿يَوْمَ نَدْعُوا كُلَّ أُناسٍ بِإِمامِهِمْ﴾ قالَ: يُدْعَی كُلُّ قَوْمٍ بِإمامِ زَمانِهِمْ وَ كِتابِ رَبِّهِمْ وَ سُنَّة نَبِيِّهِمْ. و ابن عساكر از خالد بن صفوان تخریج كرده است إنَّهُ قالَ: لَمْ تَخْلُ الارضُ مِن قائِمِ لِلّهِ بِحُجَّتِهِ فِی عِبادِهِ ـ انتهی.
- «اصول كافی» ج ١، ص ١٧٨.
- همان كتاب، ص ١٧٩
- «اصول كافی» ج ١، ص ١٧٧.
