امام شناسی ج4

همان طور كه بشر احتیاج به پیغمبری دارد كه از او استفاده شریعت و حكمت را بنماید همان‌طور نیازمند به حافظ آن شریعت الهیّه و پاسدار و كفیل و قیّم آن می‌باشد. چون برای مردم حفظ جمیع احكام شریعت و كتاب الهی مقدور نیست و علاوه كتاب هم مبیّن جمیع احكام بر وجهی كه نیاز به امام را در مراجعات رفع كند نخواهد بود، چون در كتاب خدا مجمل و مفصّل، محكم و متشابه، عامّ و خاصّ، مطلق و مقیّد، ناسخ و منسوخ، و علوم باطنه و دقایق غامضه و اسرار ملكوتیّه به اندازه‌ای وجود دارد كه احاطه بر معرفت آنها برای غیر پیغمبر از راه وحی یا وصیّ پیغمبر از راه افاضات غیبیّه در اذُن واعیه ممكن نیست. امام است كه با روح وسیع خود قابلیّت ادراك تمام معلومات پیغمبر را دارد و آن طور كه باید می‌گیرد و به مردم ابلاغ می‌كند.

 و اگر كسی بگوید: با اجتهاد در كتاب خدا رفع نیازمندیها می‌شود. جواب آن است كه اجتهاد ممنوع است و اگر به فرض جایز باشد در صورت ضرورت است و چون برای خدا ضرورتی معنی ندارد پس باید امامی بفرستد كه عالِم به جمیع احكام و احتیاجات بشر كما هو حقّه و حافظ قانون و قیّوم آن باشد، و این درجه و منزله برای احدی میسّر نیست مگر برای صاحب نفس قدسیّه و عقل كامل و بصیرت الهیّه و ضمیر صافی و وجدان پاك از زنگار صفات نكوهیده و كدورت نادانی و جهل تا آنكه علوم ربّانیّه در او جلوه گر گردد و اسرار غیبیّه در او منعكس شود. و لذا بعضی از اهل عرفان گفته‌اند: حقیقت نبوّت و رسالت هیچ‌گاه از بین نمی‌رود و ماهیّت و واقعیّتش در هر زمان موجود است و نسخ نمی‌گردد بلكه فقط مسمّی به اسم رسول و پیغمبر از بین می‌رود و به جهت فرود نیامدن فرشته وحی بر وجهی كه بر پیغمبر ظاهر شود، و بر این اساس روایاتی از أئمّه اطهار علیهم السّلام در فرق میان نبی و رسول و مُحَدَّث وارد است. رسول كسی است كه فرشته بر او ظاهر شود و با او سخن گوید، و نبی كسی است كه در خواب فرشته را می‌بیند و با او تكلّم می‌كند، و چه بسا در فردی هم معنی رسالت و هم معنی نبوّت جمع می‌شود، و محدَّث كسی است كه صدای فرشته را می‌شنود ولی صورت او را نمی‌بیند. و از رسول اكرم صلّی اللَه علیه و آله و سلّم این حدیث مشهور است كه فرمود: إنَّ فی امَّتی مُحَدَّثين مُكَلَّمِينَ‌ «در امّت من افرادی هستند كه ملائكه پروردگار با آن‌ها سخن می‌گویند». و نیز از آن حضرت است كه فرمود: إنَّ لِلَّهِ عِباداً لَيْسُوا بِأنبيآءَ يَغْبِطُهُمُ النَّبِيُّون‌ «به درستی كه خداوند بندگانی دارد كه از پیغمبران‌