
امام شناسی ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «وراثت در ولایت» و «فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • امام وارث جنبههای روحی و علمیِ پیامبران، و وارث همۀ علوم قرآن است • امیرالمؤمنین وارث جمیع کمالاتِ پیامبر اکرم به جز نبوّت میباشد • امیرالمؤمنین وجود باقیۀ رسول خدا است • ابتلائات و امتحانات عجیب امیرالمؤمنین علیهالسلام • نقش امام تنها حفظ نظام اجتماع نیست، بلکه حفظ ربط تکوینی بین خدا و خلق است • هیچگاه زمین از حجّت خدا خالی نیست • مقصود از «عالم به کتاب» در آیۀ قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • مراد از «هادی» در آیۀ «لکلِ قومٍ هادٍ» امیرالمؤمنین علیهالسلام است
امام شناسی ج4
201است كه او هادی و مهتدی است یعنی راهبر و راه رفته اوست كه امّت تو را به سمت بهشت من میرساند. و امّت تو سپید چهره و نورانی صورت با علائم و نشانهای توحید به رحمت من خواهند پیوست».
و از این جاست كه ابو نعیم اصفهانی با سه طریق از حذیفة بن الیمان روایت كرده است كه: قال: قال النبی صلی اللَه عليه و آله و سلم: ان تستخلفوا عليا ـ و ما اراكم فاعلين ـ تجدوه هاديا مهديا يحملكم علی المحجة البيضاء1. «حضرت رسول خدا فرمود: اگر پس از من علی بن أبیطالب را به خلافت قبول كنید ـ و من شما را چنین مردمی نمیبینم كه بگذارید او خلیفه مسلمین گردد ـ او را راهبر و راهرو خواهید یافت كه شما را در راه مستقیم و روشن سیر دهد».
و این روایت را ابو الفتوح در تفسیر خود روایت نموده است و سپس گفته است: در اینجا اشارتی است و در آن اشارت برای تو بشارتی است و آن اینكه رسول خدا علی بن أبیطالب را هادی و مهدی گفته است و از طرفی (چون میدانیم طبق آیه ﴿وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هادٍ﴾) امام اوّل هادی و امام آخر هم كه مهدی است و در این صورت نجات برای تو مسلّم است چون رسول خدا فرموده است: لن تهلك الرعية و ان كانت ظالمة مسيئة اذا كانت الولاة هادية مهدية. «رعیّت و توده مردم گرچه ستمكار و بد عمل باشند هیچگاه به هلاكت نخواهند افتاد مادامی كه رهبران و زمامداران امور، خود راه یافته و راهبر باشند». ندیدهای كه شاعر چه خوب سروده است:
تَلْقَی الامَانَ عَلی حِياضِ مُحَمَّدٍ *** ثَؤلاءُ مُخرِفَة وَ ذِئبٌ اطْلَسُ لاذِی يَخافُ وَ لا لِذَلِكَ جُرأة *** يَهْدِی الرَّعِيَّة مَا اسْتَقامَ الرَّيّسُ2 این بیتها از كمیت، شاعر اهل بیت است و او شیعی مذهب بوده است و از این اندوه میخورد كه حقّ آل محمّد را دیگران غصب كرده و منحصر در خود نمودهاند و اشاره به ظهور قائم آل محمّد میكند كه در آن زمان كه عدل محض سراسر جهان را فرا گیرد گوسفند از گرگ نمیترسد و گرگ نیز به گوسفند تعدّی و تجاوز نمیكند و معنی شعر چنین میشود: «در وقت حكومت آل محمّد در كنار حوض های
- «مناقب» ابن شهرآشوب ج ١ ص ٥٦٧، و «بحار الانوار» ج ٩ ص ٧٥ نقلًا عن المناقب.
- «تفسیر ابو الفتوح» رازی» ج ٦، ص ٤٦٣.
