
امام شناسی ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «وراثت در ولایت» و «فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • امام وارث جنبههای روحی و علمیِ پیامبران، و وارث همۀ علوم قرآن است • امیرالمؤمنین وارث جمیع کمالاتِ پیامبر اکرم به جز نبوّت میباشد • امیرالمؤمنین وجود باقیۀ رسول خدا است • ابتلائات و امتحانات عجیب امیرالمؤمنین علیهالسلام • نقش امام تنها حفظ نظام اجتماع نیست، بلکه حفظ ربط تکوینی بین خدا و خلق است • هیچگاه زمین از حجّت خدا خالی نیست • مقصود از «عالم به کتاب» در آیۀ قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • مراد از «هادی» در آیۀ «لکلِ قومٍ هادٍ» امیرالمؤمنین علیهالسلام است
امام شناسی ج4
191گفت: از تفسیر این آیه از رسول خدا سؤال كردم، فرمود به من: رهبر و هادی این امّت علی بن أبیطالب است».
ابن شهرآشوب از ابن عبّاس و ضحّاك و زجاج روایت كرده است كه: ﴿إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ﴾ رسول اللَه و ﴿لِكُلِّ قَوْمٍ هادٍ﴾ علی اميرالمؤمنين1
و نیز از سعید بن جبیر از ابن عبّاس به سند دیگر2 و از عبد اللَه بن عطاء از حضرت امام محمّد باقر علیه السّلام3 و از ابو هریره4، و از سعید بن مسیّب از ابی هریره به سند دیگر از رسول خدا صلّی اللَه علیه و آله و سلّم روایت كرده است5 و نیز شیخ طبرسی همین مضمون را از ابن عبّاس از رسول خدا روایت كرده است6 و نیز فیض كاشانی از «مجمع البیان»7 از رسول خدا، و از «كافی» كلینی از حضرت باقر علیه السّلام از رسول خدا8 و از «اكمال الدین» و «تفسیر علّی بن ابراهیم» و «تفسیر عیّاشی»9 و نیز گوید: آنرا بسیاری از روات خاصّه و عامّه با اسانید مختلفه آوردهاند10 و از قمی نقل كرده است كه او گفته است: این تفسیر آیه رّد بر كسی است كه انكار امام و حجّت خدا را در هر عصر و زمان میكند.11
و سیّد هاشم بحرانی در «تفسیر برهان» از عبد اللَه بن عطا از حضرت باقر12 علیه السّلام، و از جابر بن عبد اللَه انصاری از حضرت باقر13، و از سعید بن مسیّب از ابو هریره از رسول خدا صلّی اللَه علیه و آله و سلّم،14 و از ابن عبّاس و ضحّاك و زجاج15 همین مضمون از روایت را آورده است، و سپس گوید: مضمون این روایت از ابن عبّاس به طور مستفیض نقل شده است از طرق خاصّه و عامّه كه ذكر همه آنها در كتاب موجب تطویل خواهد شد، و گوید ابن شهرآشوب گوید: احمد بن محمّد بن سعید در شأن نزول عنوان هادی در این آیه شریفه درباره امیرالمؤمنین علیه السّلام كتاب مستقلی تصنیف كرده است.16
و سیوطی گوید: ابن مردویه و ضیاء در «مختارة» از ابن عبّاس از رسول خدا همین مضمون را حدیث كردهاند17 و نیز حاكم حسكانی از ابن عبّاس از
- «مناقب» ابن شهرآشوب ج ١ ص ٥٦٧.
- همان.
- همان.
- همان.
- همان.
- «مجمع البیان» ج ٣ ص ٢٧٨.
- «تفسیر صافی» ج ١ ص ٨٦٥.
- همان.
- همان.
- همان.
- همان.
- «تفسیر برهان» ج ١ ص ٥١٩.
- همان.
- همان.
- همان.
- همان.
- «تفسیر الدر المنثور» ج ٤ ص ٤٥.
