امام شناسی ج4

نمودن عصا، و زنده كردن مردگان، و شتر زنده از كوه بیرون آوردن، و قرآن كریم را بر مردم عرضه داشتن، مردم را به سوی خدا هدایت می‌كنند. این قول را فخر رازی از قاضی نقل كرده و گفته است كه با این معنی، آیه منتظم بوده و این وجه صحیحی است‌¹ و نیز شیخ طبرسی این قول را از ابن عباس در روایت دیگر و از قتادة و زجاج و ابن زید نقل كرده است.²

 سیوطی گوید: ابن شیبة و ابن جریر و ابن منذر و ابن ابی حاتم و ابو الشیخ از مجاهد تخریج روایت كرده‌اند فی قوله تعالی: ﴿إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هادٍ﴾، قال: المنذر محمّد صلّی اللَه عليه و آله و سلّم و لكل قوم هاد نبی يدعوهم الی اللَه‌³ «مجاهد گفته است: مراد از منذر محمد است، و مراد از هادی پیغمبر هر زمانی است كه مردم را به سوی خدا دعوت می‌نموده است».

 این تفسیر خلاف ظاهر آیه نیست و لیكن باید گفت: چرا رهبران به سوی خدا اختصاص به پیغمبران داشته باشند؟ اوصیای پیغمبران مانند حضرت یوشع بن نون، و شمعون صفا، و علی بن أبی‌طالب و سایر ائمه طاهرین حقّاً هدایت كنندگان بشر به سوی خدا هستند كه با نور خدا و با هدایت خدا مردم را رهبری می‌كنند.

 و بنابراین‌ وجه چهارم‌ پیدا می‌شود و آن اینكه بگوئیم: مراد از هادی، هر هدایت كننده‌ای است به سوی خدا اعمّ از پیغمبران و اوصیای آنها، و در آیه مباركه، خود رسول خدا مصداق هادی هستند و ائمه طاهرین نیز مصداق این عنوان هستند. و این قول را در تحت عنوان احتمال چهارم در «مجمع البیان» نقل كرده است و گفته است: المراد بالهادی كل داع الی الحق‌⁴ و علّامه طباطبائی مد ظلّه السّامی نیز این احتمال را تقویت نموده‌اند⁵ و سیوطی گوید: ابن جریر و ابن ابی حاتم و ابو الشیخ تخریج روایت كرده‌اند از ابن عبّاس كه او گفته است: ﴿وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هادٍ﴾، قال: داع‌⁶ «مراد از هادی هر داعی به سوی پروردگار است».