امام شناسی ج4

ملائكه محسوس، و آوردن كتاب محسوس از آسمان، و طلا شدن سنگها، و جاری شدن چشمه‌ها و نهرها در كوهستان مكّه، یا داشتن عمارت و منزلی از جواهرات، یا بالا رفتن به آسمان و أمثال ذلك درخواست می‌نمودند، و چون رسول خدا دعوت آنها را اجابت نمی‌كرد در مقام ایراد ـ با عدم توّجه به آیات قرآن كه حلال هر مشكل و پاسخگوی هر سؤال و امر غامض است ـ می‌گفتند: لو لا انزل عليه آية من ربه. آن قدر این ایراد پست و زشت به نظر رسید كه خداوند آنها را در مقام جواب مخاطب قرار نداد بلكه راجع به كلام آنها نیز با پیغمبرش سخنی نگفت و فقط پیغمبر خود را در یك امر اصیل مخاطب نموده، فرمود: ﴿إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ لِكُلِّ قَوْمٍ هادٍ﴾ «این است و جز این نیست كه وظیفه راجع به تو فقط بیدار باش دادن و هشدار دادن و ترساندن مردم است نه چیز دیگر، و برای هر دسته و جمعیتی از طرف خداوند هدایت كننده‌ای معین شده است».

 این آیه دلالت دارد بر آنكه هیچ گاه زمین از امام و حجّت خالی نخواهد بود و همیشه برای طبقات مختلفه مردم در عصور متفاوته راهنما و هادی از جانب خدا كه آنها را به راه حقّ دعوت كند خواهد بود خواه آن راهنما خود پیغمبر منذر باشد یا غیر پیغمبر كه به هدایت خدا هدایت یافته باشد. مفسرین اختلافی نكرده‌اند در آنكه مراد از منذر رسول اكرم است چون جمله انما انت منذر صریح در انحصار وصف انذار در خصوص آن حضرت است. لیكن در معنی و مراد از هادی به چهار وجه آیه را تفسیر نموده‌اند.

در معانی ذكر شده برای هادی در آیه شریفه‌

 وجه اول‌ آنكه گفته‌اند مراد از هادی خدا است. یعنی ای پیغمبر تو فقط داعی به سوی خدا هستی و مردم را از عواقب وخیم اعمال زشت خود بیم می‌دهی لیكن خدا است كه هدایت در دست او است و هر گروه و دسته‌ای را به مقام امن و امان خود رهبری می‌كند. و این قول از سعید بن جبیر و ابن عباس و ضحاك‌¹ و مجاهد نقل شده است‌² سیوطی گوید: ابن جریر و ابن منذر و ابن ابی حاتم از سعید بن جبیر تخریج حدیث كرده‌اند كه او گفت: فی قوله تعالی: ﴿إِنَّما أَنْتَ مُنْذِرٌ وَ