
امام شناسی ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «وراثت در ولایت» و «فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • امام وارث جنبههای روحی و علمیِ پیامبران، و وارث همۀ علوم قرآن است • امیرالمؤمنین وارث جمیع کمالاتِ پیامبر اکرم به جز نبوّت میباشد • امیرالمؤمنین وجود باقیۀ رسول خدا است • ابتلائات و امتحانات عجیب امیرالمؤمنین علیهالسلام • نقش امام تنها حفظ نظام اجتماع نیست، بلکه حفظ ربط تکوینی بین خدا و خلق است • هیچگاه زمین از حجّت خدا خالی نیست • مقصود از «عالم به کتاب» در آیۀ قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • مراد از «هادی» در آیۀ «لکلِ قومٍ هادٍ» امیرالمؤمنین علیهالسلام است
امام شناسی ج4
168اللَهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا الَّذِينَ يُقِيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ﴾1، و آیه ﴿يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ﴾2 و آیه ﴿الْيَوْمَ يَئِسَ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ دِينِكُمْ﴾3، و به دنبالۀ آن ﴿الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَ أَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَ رَضِيتُ لَكُمُ الْإِسْلامَ دِيناً﴾4، كه شأن نزول آنها درباره آن حضرت است و بزرگترین مقام و درجه آن حضرت را بیان میكند از نقطه نظر اهمیّت به پایه و درجه آیه ﴿وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ﴾ نرسد.
منزلت و نسبت أمیرالمؤمنین با رسول خدا علیهما السلام
توضیح آنكه شاهد گرچه در اینجا به معنای ادا كننده شهادت است ولیكن ادای شهادت بدون تحمّل آن غیر معقول است یعنی حضرت أمیرالمؤمنین علیه السّلام تحمّل تمام مراتب و درجات و معارف و كمالات و خصوصیّاتی را كه در بیّنه كه همان نور نبوّت و یا بصیرت مطلقه الهیّه است نموده است، و به عبارت دیگر عدیل و قرین همان خاصّه الهی است كه در رسول اكرم پروردگار عنایت فرموده است.
و لذا در این آیه شهادت آن حضرت همردیف با نور نبوّت یا بصیرت مطلقه الهیّه قرار داده شده و خود آن حضرت همردیف با صاحب بیّنه كه رسول خداست قرار گرفته است. و شاهد بر این معنی روایاتی است از حضرت رسول خدا كه شیعه و سنّی روایت كردهاند كه آن حضرت فرمود: خداوند متعال نور مرا و نور علی را از یك عالم ایجاد فرمود. و نیز آن حضرت فرمود: عَلِیٌّ مِنِّی كَنَفسی5 «نسبت علی با من مثل جان خود من است». و نیز فرمود: أنتَ مِنِّی بِمَنزِلَة هَارُونَ مِن مُوسَی إلّا أنَّهُ لا نَبِیَّ بَعْدی6 «نسبت تو به من مانند نسبت برادر موسی، هارون است نسبت به خود موسی مگر آنكه بعد از من پیغمبری نیست»، یعنی در تمام جهات حتّی در ملكات انبیاء و حالات و معارف و بصیرت الهیّه و نور نبوّتی كه خدا به آنها داده تو مانند آنهائی با این تفاوت كه فقط منصب نبوّت به تو داده نشده است آن هم به علّت اینكه نبوّت به من ختم گردیده و بعد از من پیغمبری نخواهد آمد.
و أمیر المؤمنین علیه السّلام میفرماید: وَ انَا مِن رَسُولِ اللَهِ كَالصِّنو مِنَ الصِّنو وَ الذّراعِ مِنَ العَضُد7 «نسبت من با رسول خدا مانند دو شاخهای است كه از یك بن و ریشه
- سوره مائده ٥ ـ آیه ٥٥.
- سوره مائده ٥ ـ آیه ٦٧.
- سوره مائده ٥ ـ آیه ٣.
- سوره مائده ٥ ـ آیه ٣.
- «ینابیع المودّة» ص ٥٣ باب هفتم.
- این حدیث از احادیث متواتر است كه فریقین با اسناد كثیری از رسول خدا هنگام عزیمت به غزوه تبوك نقل كردهاند و در غالب از مجامیع شیعه و سنّی مذكور است.
- «نهج البلاغه» ج ٢، ص ٧٣ ضمن نامه به عثمان بن حُنَیْف.
