امام شناسی ج4

دیگر من از غیر تو پیروی نخواهم كرد».¹

 مرحوم میرزا أبو الحسن شعرانی در تعلیقه تفسیر این آیه گوید: این روایت را مجلسی در «بحار الانوار» از كتاب «غارات» ابراهیم ثقفی روایت كرده است و به جای لفظ شراج السماء، شرج السماء به صیغه مفرد آورده است، و شرج مجرای آب را گویند و گویا حضرت خواسته‌اند تشبیهی بفرمایند راههای نوری آسمان را به مجرای آب در زمین‌².

 باری ظاهراً این خطبه حضرت بر فراز منبر مسجد كوفه بعد از واقعه نهروان بوده كه شهادت آن حضرت نزدیك و حضرت با جمله‌ سَلُونِی قَبْلَ أنْ تَفْقِدُونِی‌ اشاره به نزدیك شدن زمان فقدان و شهادت نیز می‌فرماید. و شاهد، آنكه اصل این خطبه را در «نهج البلاغة» ذكر كرده است و در آن حضرت اشاره به قضیّه نهروان و اضمحلال خوارج نموده است: أمّا بَعْدُ أَيُّهَا النَّاسُ فَأنَا فَقَأتُ عَيْنَ الفِتْنَة وَ لَمْ يَكُنْ لِيَجْرُءَ عَلَيْها أحَدٌ غَيْرِی بَعْدَ أن ماجَ غَيْهَبُهَا وَ اشْتَدَّ كَلَبُها، فَأسأَلُونِی قَبْلَ أن تَفْقِدُونِی، فَوَالَّذی نَفْسی بِيَدِهِ لَا تَسأَلُونِی عَنْ شَی‌ءٍ فِيما بَيْنَكُمْ وَ بَيْنَ السَّاعَة وَ لَا عَن فِئَة تَهْدِی مَائِة وَ تَضِلُّ مِائَة إلّا أَنْبَأتُكُمْ بِنَاعِقِهَا وَ قَائِدِها وَ سَائِقِها وَ مُناخِ رِكابِهِا وَ مَحطِّ رِحالِهَا وَ مَن يُقْتَلُ مِن أهْلِهِا قَتْلًا وَ يَمُوتُ مِنهُم مَوْتاً، وَ لَوْ قَدْ فِقَدْتُمُونِی وَ نَزَلَتْ بِكُمْ كَرائِهُ الامورِ وَ حَوازِبُ الخُطُوبِ لاطْرُقَ كَثيرٌ مِنَ السَّائِلِينَ وَ فَشِلَ كَثيرٌ مِنَ المَسْئولِينَ ـ³ الخطبةـ

 «می فرماید: ای مردم من آن كسی بودم كه توانستم چشم فتنه را از اصل بیرون آورم (و خوارج را به كلّی ریشه كن سازم) و غیر از من هیچ‌كس چنین جرأتی را نداشت، من آنها را از بیخ و بن برآوردم بعد از آنكه موج ظلمت و اقتدار ابهام و ضلالت آنها به شعاعهای وسیعی گسترش یافته بود و آن مرض هاری كه مُسری بود به نهایت رسیده و تأثیرش در بین مردم شدید بود. ای مردم هر چه می‌خواهید از من بپرسید قبل از اینكه من از میان شما بروم. سوگند به آن كس كه جان من در دست قدرت اوست سؤال نمی‌كنید از من از هر واقعه‌ای از حال تا قیامت و نه از جماعتی‌