
امام شناسی ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «وراثت در ولایت» و «فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • امام وارث جنبههای روحی و علمیِ پیامبران، و وارث همۀ علوم قرآن است • امیرالمؤمنین وارث جمیع کمالاتِ پیامبر اکرم به جز نبوّت میباشد • امیرالمؤمنین وجود باقیۀ رسول خدا است • ابتلائات و امتحانات عجیب امیرالمؤمنین علیهالسلام • نقش امام تنها حفظ نظام اجتماع نیست، بلکه حفظ ربط تکوینی بین خدا و خلق است • هیچگاه زمین از حجّت خدا خالی نیست • مقصود از «عالم به کتاب» در آیۀ قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • مراد از «هادی» در آیۀ «لکلِ قومٍ هادٍ» امیرالمؤمنین علیهالسلام است
امام شناسی ج4
157عبّاس و از زاذان از حضرت أمیرالمؤمنین علیه السّلام نقل كرده است.1 و نیز از حموینی با اسناد خود از جابربن عبد اللَه و با اسناد دیگر از بُختری و هر دوی آنان از أمیرالمؤمنین علیه السّلام روایت كردهاند.2 و نیز از أبو نعیم اصفهانی و ثعلبی و واقدی با اسانید خود از ابن عبّاس و زاذان و جابر و همه آنها از أمیرالمؤمنین علیه السّلام روایت كردهاند.3 و علّامه طباطبائی مدّ ظلّه از «تفسیر برهان» از ابن مردویه از أمیرالمؤمنین علیه السّلام نقل كردهاند.4 و سیوطی از أبو حاتم و ابن مردویه و أبو نعیم در كتاب «معرفتِ صحابه»5 و نیز از ابن مردویه و ابن عساكر6 از أمیر المؤمنین علیه السّلام روایت كرده است. و حاكم حسكانی با یك سند از عبّاد بن عبد اللَه،7 و با سند دیگر از عبّاد بن عبد اللَه8 و با سند دیگر از حارث9 از أمیر المؤمنین علیه السّلام روایت كرده است.
دوّم ـ روایاتی است كه در آنها حضرت میفرماید: اگر كرسی قضاوت برای من قرار دهند من برای تمام اهل ملل آسمانی طبق كتابشان حكم میكنم، و در بین، شأن نزول آیه مورد بحث را درباره خود بیان میفرماید. حموینی در «فرائد السمطین» با سلسله سند خود از زاذان روایت كرده قال: سَمِعْتُ عَلِيًّا يَقُولُ: وَالَّذی فَلَقَ الحَبَّة وَ بَرَأ النَّسَمَة لَوْ كُسِرَتْ لی وَسادَة (يقولُ ثُنِّيَتْ) فَأجْلِسْتُ عَلَيْها لَحَكَمْتُ بَيْنَ أهلِ التَّوراة بِتَوراتِهِمْ، وَ بَينَ أهلِ الانجِيلِ بِانجِيلِهِمْ، وَ بَيْنَ أهلِ الزَّبُورِ بِزَبُورِهِمْ، وَ بَيْنَ أَهْلِ الفُرقانِ بِفُرْقَانِهِمْ. وَالَّذی فَلَقَ الحَبَّة وَ بَرَأ النَّسَمَة مَا مِنْ رَجُلٍ مِنْ قُرَيشٍ جَرَتْ عَلَيْهِ المَواسِی إلّا وَ انَا أعرِفُ آيَة تَسُوقُهُ إلَی جَنَّة او تَسُوقُهُ إلَی نَارٍ، فَقَامَ رَجُلٌ فَقَالَ: أيِّشْ نَزَلَ فِيكَ؟ فَقَالَ عَلِیُّ عَليه السَّلَامُ: ﴿أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ﴾ فَرَسُولُ اللَه صَلَّی اللَه عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ سَلَّمَ ﴿عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ يَتْلُوهُ﴾ انَا ﴿شاهِدٌ مِنْهُ﴾.10
زاذان گوید: «شنیدم كه أمیر المؤمنین علیه السّلام میفرمود: سوگند به خدائی كه دانه را در میان زمین میشكافد و روح و روان را میآفریند اگر كرسی قضاوت را
- «ینابیع المودّة» باب ٢٦ ص ٩٩.
- همان.
- همان.
- «تفسیر المیزان» ج ١٠، ص ٢٠١.
- «الدر المنثور» ج ٣، ص ٣٢٤.
- همان.
- «شواهد التنزیل» ج ١، ص ٢٧٥.
- همان كتاب ص ٢٧٦.
- همان كتاب، ص ٢٧٨.
- «غایة المرام» ص ٣٥٩ حدیث چهارم.
