
امام شناسی ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «وراثت در ولایت» و «فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • امام وارث جنبههای روحی و علمیِ پیامبران، و وارث همۀ علوم قرآن است • امیرالمؤمنین وارث جمیع کمالاتِ پیامبر اکرم به جز نبوّت میباشد • امیرالمؤمنین وجود باقیۀ رسول خدا است • ابتلائات و امتحانات عجیب امیرالمؤمنین علیهالسلام • نقش امام تنها حفظ نظام اجتماع نیست، بلکه حفظ ربط تکوینی بین خدا و خلق است • هیچگاه زمین از حجّت خدا خالی نیست • مقصود از «عالم به کتاب» در آیۀ قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • مراد از «هادی» در آیۀ «لکلِ قومٍ هادٍ» امیرالمؤمنین علیهالسلام است
امام شناسی ج4
139محمّد مفید1، و دیگری از ابن عبّاس این روایت را از رسول خدا نقل كرده است.2 و نیز سیوطی این حدیث را از رسول خدا با مختصر اختلافی در لفظ ذكر كرده است.3
چهارم ـ روایاتی است كه از حضرت امام محمّد باقر علیه السّلام آمده است. علی بن ابراهیم در تفسیر خود با اسناد متّصل از ابو بصیر و فضیل روایت كند كه: عن ابی جعفر عليه السّلام قال قال: انما نزلت: ﴿أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ﴾ يعنی رسول اللَه صلی اللَه عليه و آله و سلم ﴿وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ، إِماماً وَ رَحْمَةً﴾4 ـ الحديث.
«حضرت در این آیه فرمودهاند: مراد از بیّنه رسول خداست و مراد از شاهد امیر المؤمنین است، و صفت امام و رحمت در آیه اختصاص به آن حضرت دارد نه به تورات، ولی تقدیم و تأخیری شده تا صفت توراة شود
. پنجم ـ روایتی است كه از حضرت موسی بن جعفر علیهما السّلام وارد شده است. محمد بن یعقوب كلینی با سند متّصل خود از احمد بن عمر حلال روایت كرده است كه او گوید: سالت ابا الحسن عليه السّلام عن قول اللَه عز و جل: ﴿أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ﴾ فقال: امير المؤمنين عليه السّلام الشاهد من رسول اللَه ﴿عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ﴾5
«حلال گوید: از تفسیر این آیه مباركه از حضرت موسی بن جعفر علیهما السلام سؤال كردم فرمود: امیرالمؤمنین علیه السّلام شاهد رسول خدا و رسول خدا صاحب بیّنه از طرف پروردگار خود بوده است».
مراد از شاهد أمیر المؤمنین علیه السّلام است به روایت قیس
ششم ـ روایتی است كه از قیس بن سعد بن عباده آمده است. سلیم بن قیس هلالی كوفی گوید6: من این حدیث را از قیس بن سعد بن عباده در مشاجرهای كه بین او و معاویه اتّفاق افتاد نقل میكنم: قیس به معاویه گفت: در وقتی كه رسول خدا «صلّی اللَه علیه و آله و سلم» رحلت نمود، انصار نزد ابو بكر آمدند و گفتند: آیا با سعد بن عباده بیعت
- «شواهد التنزیل» ج ١ ص ٢٧٦.
- «شواهد التنزیل» ج ١ ص ٢٧٩.
- «الدر المنثور» ص ٣٢٤.
- «غایة المرام» ص ٣٦١ حدیث اوّل و نیز در همین كتاب ص ٣٦٢ حدیث هشتم از عیاشی در تفسیر خود از حضرت امام باقر علیه السلام نقل كرده است و در آخرش حضرت فرموده است: ثم أوصیاؤه واحدا بعد واحد.
- «غایة المرام» ص ٣٦١ حدیث دوم و «تفسیر المیزان» ج ١٠ ص ١٩٩. و در «كافی» بدین لفظ است: أمیرالمؤمنین علیه السلام الشاهد من رسول الله، و رسول الله علی بینه من ربه.
- این روایت را ما در اینجا از «غایة المرام» نقل كردهایم ولی مفصلا و مشروحا با مقدمات مذاكراتی كه بین قیس و معاویه اتفاق افتاده است در «كتاب سلیم بن قیس» از صفحه ١٩٩ تا صفحه ٢٠٢ وارد است.
