
امام شناسی ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «وراثت در ولایت» و «فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • امام وارث جنبههای روحی و علمیِ پیامبران، و وارث همۀ علوم قرآن است • امیرالمؤمنین وارث جمیع کمالاتِ پیامبر اکرم به جز نبوّت میباشد • امیرالمؤمنین وجود باقیۀ رسول خدا است • ابتلائات و امتحانات عجیب امیرالمؤمنین علیهالسلام • نقش امام تنها حفظ نظام اجتماع نیست، بلکه حفظ ربط تکوینی بین خدا و خلق است • هیچگاه زمین از حجّت خدا خالی نیست • مقصود از «عالم به کتاب» در آیۀ قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • مراد از «هادی» در آیۀ «لکلِ قومٍ هادٍ» امیرالمؤمنین علیهالسلام است
امام شناسی ج4
138«ابن عباس گفته است كه مراد از شاهد فقط علی بن أبیطالب است». و نیز این روایت را حاكم حسكانی با همین عبارت ذكر كرده است1. و نیز ثعلبی در تفسیر خود با همین عبارت از ابن عبّاس آورده2. و علّامه طباطبائی از ثعلبی نقل كردهاند3 و نیز علیّ بن عیسی اربلی در «كشف الغمة» از ابن عباس ذكر كرده است.4
مراد از شاهد أمیرالمؤمنین علیه السّلام است به روایتأنس
دوم ـ روایاتی است كه از انس بن مالك روایت شده است. حماد بن سلمه از ثابت از انس روایت كرده است: ﴿أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ﴾. قال: هُوِ رسول اللَه صلّی اللَه عليه و آله و سلّم ﴿وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ﴾ هُوَ عَلیّ بنُ أبیطالب عليه السّلام، كانَ و اللَهِ لِسانَ رَسوُلِ اللَه5 «در این آیه و یتلوه شاهد منه انس بن مالك گفته است مراد علی بن أبیطالب است، و سوگند به خدا كه او زبان رسول خدا بوده است».
و نیز این روایت را از انس حاكم حسكانی با سلسله سند متّصل خود روایت كرده و در آخرش این جمله را اضافه دارد كه: كانَ وَاللِه لِسانَ رَسوُلِ اللَهِ الی اهلِ مكّةَ فی نَقضِ عَهدِهِم مَع رَسُولِ اللَهِ صلّی اللَه عليه و آله و سلّم6.
«سوگند به خدا كه علی بن أبیطالب زبان رسول خدا بوده است به سوی اهل مكّه هنگامی كه پیمان خود را با رسول خدا شكستند».
سوّم ـ روایاتی است كه از خود رسول خدا صلّی اللَه علیه و آله و سلّم روایت شده است. ابن مغازلی شافعی گوید: قَولُهُ تَعالی: ﴿أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ﴾. قال رسول اللَه: انا ﴿عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ﴾ وَ عَلِیٌّ الشَّاهِدُ7 «ابن مغازلی گوید كه از رسول خدا روایت است كه فرمود: مراد از آن كسی كه در این آیه صاحب بینه است من هستم و مراد از شاهد علی است». و نیز حاكم حسكانی با دو سند یكی از محمّد بن احمد بن
- «شواهد التنزیل» ج ١ ص ٢٨٠.
- «غایة المرام» ص ٣٦٠ حدیث هشتم و در «تفسیر ابو الفتوح» ج ٦ ص ٢٥٦ از ثعلبی نقل كرده است
- «تفسیر المیزان» ج ١٠ ص ٢٠١.
- «غایة المرام» ص ٣٦٢ حدیث یازدهم.
- «غایة المرام» ص ٣٦٢ حدیث سیزدهم.
- «شواهد التنزیل» ج ١ ص ٢٨٠.
- «غایة المرام» ص ٣٦٠ حدیث هفدهم.
