امام شناسی ج4

به عبد اللَه بن سلام است، با آنكه این آیه در شأن یوشع بن نون وصیّ موسی قرین و عدیل علی بن أبی‌طالب وصیّ محمّد صلّی اللَه علیه و آله و سلّم است، و دو آیه علم الكتاب و شهد شاهد در امكان نزولش درباره عبد اللَه بن سلام و عدم امكان نزولش هیچ تفاوتی ندارند و هر دو آیه در مكّه نازل شده است. اگر در یكی جایز باشد در دیگری هم جایز است و اگر در آن جایز نباشد در دیگری هم جایز نخواهد بود.

 و علاوه عبد اللَه بن سلام كه بعضی او را مجهول الحال دانند و با امیرالمؤمنین بعد از عثمان، به خلافت بیعت نكرد چه قدر و قیمتی دارد كه رسول خدا در مقابل مشركین برای شهادت او درجه و منزلتی قائل شود و با نبوّت خود و كتاب تورات كه هادی مردم و كتاب رحمت است او را قرین و عدیل قرار دهد. باری این تحقیقی بود كه در اطراف آیه ﴿و شهد شاهد من بني اسرائيل علي مثله﴾ نمودیم. حال بیائیم سر آیه مورد بحث: ﴿وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ﴾‌.

 درباره این آیه روایاتی كه از طریق شیعه و سنّی راجع به امیرالمؤمنین علیه السّلام است بسیار زیاد است و ما برای نمونه چند روایت را كه به مضامین مختلفه بیان شده است ذكر می‌كنیم.

 اوّل‌ ـ یك دسته روایاتی است كه از ابن عباس نقل شده است. از موفق بن احمد خوارزمی روایت است فی قوله تعالی: ﴿أَ فَمَنْ كانَ عَلى‌ بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ﴾‌. قال ابن عباس: هُوَ عَلِیّ يَشَهُد للنبی وِ هُوَ مَنهُ‌¹ «در این آیه شریفه ابن عباس گفته است مراد از شاهد علی است كه شهادت بر نبوّت پیغمبر می‌دهد و از جنس خود پیغمبر است». و این روایت را نیز علامه طباطبائی از «تفسیر برهان» از خوارزمی نقل كرده‌اند.²

 و نیز ابراهیم بن محمّد حموینی كه از فضلاء عامّه است در «فرائد السّمطین» با سلسله سند متّصل خود از ابن عبّاس نقل كرده است كه: ﴿أَ فَمَنْ كانَ عَلى‌ بَيِّنَةٍ﴾ رسول اللَه صلّی اللَه عليه و آله و سّلم ﴿وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ‌﴾ علی عليه السّلام خاصّةً³.