امام شناسی ج4

معنی پهلو و كنار و دنبال آمدن است؛ دوّم لفظ شاهد كه به معنی گواه است، و سوّم لفظ منه كه ضمیری است كه مرجعش رسول است كه همان صاحب بیّنه باشد. و با ملاحظه این سه كلمه تمام احتمالاتی كه مفسرین داده‌اند اشتباه است.

 امّا آن كسی كه گفته است: مراد از ﴿شاهِدٌ﴾ جبرائیل یا فرشته موكّل به حضرت رسول اللَه است، این قول باطل می‌شود به كلمه منهُ چون فرشته و جبرائیل از جنس رسول خدا نیستند، آنها از ملائكه، و رسول خدا از جنس بشر است، و ضمیر منهُ دلالت دارد كه آن شاهد از جنس رسول خداست. و امّا آن كسی كه گفته است: مراد از شاهد قرآن است، این قول باطل است به لفظ ﴿يَتْلُوهُ‌﴾ و لفظ ﴿مِنْهُ﴾ چون قرآن در كنار و عقب پیغمبر نیست، و علاوه از جنس آن حضرت هم نیست. و امّا آن كسی كه گفته است: مراد زبان رسول اللَه است این گفتار باطل است به لفظ ﴿يَتْلُوهُ‌﴾ و به لفظ ﴿شاهِدٌ﴾ چون زبان حضرت رسول به دنبال او نیست و علاوه زبان كسی گواه بر صحّت دعوای آن كس نخواهد بود.

 و امّا آن كسی كه گفته است: خود حضرت رسول است، این گفتار به كلّی از درجه اعتبار ساقط است چون منافات دارد با لفظ ﴿يَتْلُوهُ‌﴾ و لفظ ﴿شاهِدٌ﴾ و لفظ ﴿مِنْهُ﴾، چون رسول اللَه در عقب خودش نیست و شاهد بر خودش نیست و از خودش نیست. و چون تمام این احتمالات و اقوال باطل شد متیقّن آن است كه مراد از شاهد همان كسی باشد كه مؤالف و مخالف از رسول خدا روایت كرده‌اند كه شان نزول این آیه درباره اوست و او امیر المؤمنین علی بن أبی‌طالب علیه السّلام است كه هم با لفظ ﴿يَتْلُوهُ‌﴾ و لفظ ﴿شاهِدٌ﴾ و لفظ ﴿مِنْهُ﴾ سازگار و مناسب است، چون آن حضرت در كنار و به دنبال رسول خدا بوده است و بر نبوت آن حضرت پیوسته گواه صادق، و علاوه از جنس بشر و از خود رسول خدا بوده است‌¹.

مراد از شاهد در آیه و شهد شاهد علی مثله‌

 باری نزدیكترین آیات از نقطه نظر دلالت و معنی به آیه مورد بحث ما آیات وارده در سوره ٤٦ احقاف آیه ١٠ تا ١٢ است: ﴿قُلْ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ كانَ مِنْ عِنْدِ اللَهِ وَ كَفَرْتُمْ بِهِ وَ شَهِدَ شاهِدٌ مِنْ بَنِي إِسْرائِيلَ عَلى‌ مِثْلِهِ فَآمَنَ وَ اسْتَكْبَرْتُمْ إِنَّ اللَهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ وَ قالَ الَّذِينَ كَفَرُوا لِلَّذِينَ آمَنُوا لَوْ كانَ خَيْراً ما سَبَقُونا إِلَيْهِ وَ إِذْ لَمْ يَهْتَدُوا بِهِ فَسَيَقُولُونَ هذا