امام شناسی ج4

 در اینجا نیز در مقابل هجوم مشركین و حمله سخت آنها خدا می‌فرماید: ای پیغمبر كسی كه دارای بیّنه الهی است و شاهد خارجی هم معین و یاور اوست ایمان به قرآن می‌آورد و در شكّ و تزلزل قرار نمی‌گیرد و چنین فردی بدون شكّ و شبهه علی بن أبی‌طالب است كه از روز اوّل نبوّت، اسلام آورده و در مشكلات رسالت، آن حضرت را یاری كرده و در آیه‌ ﴿وَ أَنْذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ﴾‌¹ دعوت رسول اللَه رای پذیرفته و در حدیث عشیره یك تنه قیام و برای هر گونه مشكلات نبوت و مصائب بار سنگین رسالت، پیغمبر رای معین و وزیر و یار و مددكار بوده است. و بنابر آنچه گفته شد مراد انطباقی آیه منحصر می گردد در وجود مبارك آن حضرت علیه السلام.

 ابو الفتوح رازی در وجه انحصار شاهد به علی بن أبی‌طالب و دفع احتمالات دیگر بیانی لطیف دارد؛ و چون اوّل، احتمالات و اقوال وارده را در شاهد بیان نموده و سپس با آن بیان شیرین دفع می‌كند لذا ما نیز اوّلا اقوال را بیان و سپس بیان او را در ردّ این احتمالات ذكر می‌كنیم. گوید: در مفسّران اختلافی نیست كه مراد از صاحب بیّنه رسول خداست بلكه خلاف در معنای شاهد است. عبد اللَه و علقمه‌ و ابراهیم و مجاهد و ابو صالح و ابو العالیه‌ و عكرمه گفته‌اند كه مراد جبرائیل است؛ و حسن بصری و قتاده گفته‌اند: مراد زبان رسول خدا است؛ و بعضی گفته‌اند: مراد چهره و صورت رسول اللَه است، چون شمایل و سیمای آن وجود مبارك طوری بوده كه هر كس بدان نظر می‌نموده است بر نبوّت و رسالت آن حضرت اعتراف می‌نموده است؛ و حسین بن فضل گفته است: مراد از شاهد قرآن است و این نظم عجیب و اسلوب شگفت انگیز و اعجاز آن بهترین گواه و سند نبوّت است، و ابن جریج و مجاهد گفته‌اند: مراد از شاهد همان فرشته‌ای است كه از رسول خدا مراقبت و محافظت می‌نمود و او را تأیید و تقویت می‌كرد؛ و بعضی دیگر گفته‌اند: مراد خود رسول خداست‌² و این احتمالات و اقوال را گرچه به مفسران نسبت داده‌اند لیكن مضطرب و ناپسند به نظر می‌رسد به علّت آنكه هر یك از آنها خلاف ظاهر آیه: ﴿وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ﴾‌ است چون در این جمله سه كلمه به كار آمده است: اوّل ـ لفظ ﴿يَتْلُوهُ‌﴾ كه به‌