امام شناسی ج4

ایمان می‌آورند ... و تو در حقّانیّت قرآن شك نیاور».

 چون آیات سابق بیان انكار مشركین را در حقانیّت قرآن می‌كرد این آیه ناظر به آن آیات و در مقام استدلال و اقامه برهان بر لزوم ایمان به قرآن مجید است، و استفهام انكاری است. در اینجا باید دید مراد از بینه چیست و معنی یَتلُو و معنی شاهد كدام است.

 بیّنه در بعضی از آیات قرآن به معنی حجّت آمده مثل‌ ﴿لِيَهْلِكَ مَنْ هَلَكَ عَنْ بَيِّنَةٍ﴾.¹ و در بعضی از جاها آیه و معجزه را بیّنه گویند؛ ﴿قَدْ جاءَتْكُمْ بَيِّنَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ هذِهِ ناقَةُ اللَهِ لَكُمْ﴾.‌² و در بعضی از مواقع آن بصیرت خاصّ و نور مخصوصی را كه به انبیاء داده شده است بیّنه گویند مثل قول نوح علیه السّلام ﴿يا قَوْمِ أَ رَأَيْتُمْ إِنْ كُنْتُ عَلى‌ بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّي وَ آتانِي رَحْمَةً مِنْ عِنْدِهِ﴾‌³ لیكن در بعضی از مواقع بیّنه به مطلق بصیرت الهی و نور باطنی گفته می‌شود، مثل قول خدای تعالی‌ ﴿أَ فَمَنْ كانَ عَلى‌ بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ كَمَنْ زُيِّنَ لَهُ سُوءُ عَمَلِهِ وَ اتَّبَعُوا أَهْواءَهُمْ‌﴾⁴ و مراد از بیّنه در آیه مورد بحث ما همین معنای اخیر است چون بعداً به صیغه جمع می‌فرماید: ﴿أُولئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ‌﴾ «آنها ایمان به قرآن می‌آورند». و معلوم است كه همه مؤمنین بصیرت خاصّه نبوّت را ندارند گرچه مراد از صاحب بیّنه به حسب مورد همان رسول خداست لیكن چون بیان این جمله مقدّمه چینی برای جمله بعدی است كه می‌گوید: ﴿فَلا تَكُ فِي مِرْيَةٍ مِنْهُ‌﴾ «ای پیغمبر در قرآن شك نیاور» بنابراین مراد از بیّنه همان بصیرت الهی مطلق است كه به پیغمبر صلی اللَه علیه و آله و سلم داده شده است و مراد قرآن نیست چون با جمله تفریع بعد ﴿فَلا تَكُ فِي مِرْيَةٍ﴾ سازش ندارد.

 و از این مطلب استفاده می‌شود كه گفتار بعضی كه گفته‌اند: مراد از صاحب بینه در این آیه به حسب استعمال خصوص پیغمبر است صحیح نیست چون جمله جمع‌ ﴿أُولئِكَ يُؤْمِنُونَ بِهِ﴾‌ بر آن مترتب می‌گردد و این لفظ جمع از همان مفاد ﴿فَمَنْ كانَ عَلى‌ بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ﴾‌ گرفته شده است.

 و نیز گفتار بعضی كه گفته‌اند: مراد اصحاب رسول خداست آن نیز صحیح‌