
امام شناسی ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «وراثت در ولایت» و «فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • امام وارث جنبههای روحی و علمیِ پیامبران، و وارث همۀ علوم قرآن است • امیرالمؤمنین وارث جمیع کمالاتِ پیامبر اکرم به جز نبوّت میباشد • امیرالمؤمنین وجود باقیۀ رسول خدا است • ابتلائات و امتحانات عجیب امیرالمؤمنین علیهالسلام • نقش امام تنها حفظ نظام اجتماع نیست، بلکه حفظ ربط تکوینی بین خدا و خلق است • هیچگاه زمین از حجّت خدا خالی نیست • مقصود از «عالم به کتاب» در آیۀ قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • مراد از «هادی» در آیۀ «لکلِ قومٍ هادٍ» امیرالمؤمنین علیهالسلام است
امام شناسی ج4
120معنی هم مطلب سلیس به نظر نمیرسد كه پیغمبر بگوید گواه من خداست و از نزد او كتاب دانسته شده است. گرچه فی حدّ نفسه این معنای صحیحی است لیكن این جمله به عنوان توصیف خدائی كه گواه است در مقابل مشركین قریش خالی از لطف خواهد بود.
باری در «امالی» شیخ طوسی وارد است كه: مَرَّ أميرُالمؤمنينَ بِمَلاءٍ فِيهِم سَلْمَانُ فَقالَ لَهُمْ سَلْمَانُ: قُومُوا فَخُذوا بِحُجْزَة هَذَا، فَوَ اللَهِ لَا يُخْبِرُكُمْ بِسِرِّ نَبِيِّكُمْ غَيْرُهُ1. «أمیر المؤمنین علیه السّلام به جماعتی مرور كردند كه در میان آنها سلمان بود. سلمان به آن جماعت گفت: برخیزید و دامان این مرد را بگیرید، سوگند به خدا هیچكس نمیتواند شما را از اسرار پیمبرتان آگاه كند مگر این مرد».
و نقّاش در تفسیر خود گوید: ابن عبّاس گفت: علیّ بن أبیطالب علومی را میدانست كه رسول خدا تعلیمش نموده بود، و رسول خدا علومی را میدانست كه خدا تعلیمش نموده بود، پس علم پیغمبر علم خداست، علم علی از علم پیغمبر است، و علم من از علم علی است، و مقدار علم من و علم تمام اصحاب پیغمبر در مقابل علم علی مانند قطرهای است در مقابل هفت دریا.2
عونی گوید:
وَ مَن عِندَهُ عَلْمُ الكِتَابِ وَ عِلمُ مَا *** يكُونُ وَ مَا قَدْ كَانَ عِلماً مُكْتَمَا.3 «علی آن كسی است كه علم كتاب تكوین و آفرینش، و علم آنچه كه بعداً خواهد بود. و علم آنچه كه بوده است و از همه مكتوم و مختفی است، در نزد اوست».
و أبو مقاتل بن داعی علوی گوید:
وَ إنَّ عِندَكَ عِلْمَ الكَوْنِ أجْمَعَهُ *** مَا كَانَ مِن سَالِفٍ مِنْهُ وَ مؤتَنَفِ4 «و بدرستی كه حقّا در نزد تو علم جمیع كتاب و عالم آفرینش است! چه از اموری كه گذشته است و زمانش سپری شده، و چه اموری كه از این به بعد پیش میآید».
- «مناقب ابن شهرآشوب» ج ١، ص ٢٥٩.
- همان.
- «مناقب ج ١، ص ٢٥٨.
- همان.
