
امام شناسی ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «وراثت در ولایت» و «فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • امام وارث جنبههای روحی و علمیِ پیامبران، و وارث همۀ علوم قرآن است • امیرالمؤمنین وارث جمیع کمالاتِ پیامبر اکرم به جز نبوّت میباشد • امیرالمؤمنین وجود باقیۀ رسول خدا است • ابتلائات و امتحانات عجیب امیرالمؤمنین علیهالسلام • نقش امام تنها حفظ نظام اجتماع نیست، بلکه حفظ ربط تکوینی بین خدا و خلق است • هیچگاه زمین از حجّت خدا خالی نیست • مقصود از «عالم به کتاب» در آیۀ قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • مراد از «هادی» در آیۀ «لکلِ قومٍ هادٍ» امیرالمؤمنین علیهالسلام است
امام شناسی ج4
119گواهی خدا چه ارزشی دارد. مسلّماً باید آن گواه در وزن و متانت در سرحدّ گواهی خدا باشد و او أمیر المؤمنین است كه سند قرآن و كافل و حفیظ آن است. قرآن كلام لفظی و او كلام فعلی خداست، او واقع قرآن، و قرآن حاكی از وجود اوست، و این هر دو یك حقیقتاند كه به دو صورت لفظی و فعلی درآمده است و با یكدیگر متّصل و مرتبط بوده و قابل انفكاك نیستند. و در حقیقت رسول خدا در مقابل مشركین علاوه بر گواهی لفظی و كتابتی خدا كه در قرآن مجید بر رسالتش اقامه میكند یك شاهد خارجی كه مركز طلوع انوار خدا و مظهر اسماء او و عارف به كتاب تكوین و تشریع است گواه میآورد، و مرجع این دو گواه همان فرمایش آن حضرت است كه به روایات متواتر، شیعه و عامّه نقل كردهاند كه آن حضرت فرمود: إنّی تَارِكٌ فِيكُمُ الثَّقَلَيْنِ كِتَابَ اللَهِ وَ عِتْرَتِی اهْلَ بَيْتِی وَ لَنْ يَفْتَرِقا حَتَی يَرِدا عَلَیَّ الحَوْضَ، مَا إن تَمَسَّكُتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدِی أَبَداً.1 «من در نزد شما دو چیز گرانبها میگذارم كتاب خدا و عترت من اهل بیت من، و این دو از هم جدا نمیشوند تا در كتابَ حوض كوثر بر من وارد شوند، و تا هنگامی كه به آن دو تمسّك جستید ابداً بعد از من گمراه نخواهید شد». بنابراین میتوان این حدیث را مفسِّر آیه مورد بحث قرار داد و میتوان از آیه استدلال بر لزوم قرین بودن امام را با كتاب خدا نمود.
این نكته ناگفته نماند كه در بعضی از قرائات شاذّ ﴿وَ مِنْ عِنْدِهِ عِلْمُ الْكِتابِ﴾ یا ﴿وَ مِنْ عِنْدِهِ عُلِمَ الْكِتابُ﴾ قرائت شده است كما آنكه سیوطی نقل میكند2 البتّه این قرائت شاذّ است و در مقابل جمیع قرائات غیر قابل اعتماد است، و علاوه از نقطه نظر
- این حدیث را احمد حنبل از حدیث زید بن ثابت به دو طریق صحیح اوّل در اوّل صفحه ١٨٢ و دوّم در آخر صفحه ١٨٩ در جزء پنجم از «مسند» خود به این طریق نقل میكند: قَالَ النَّبِى صَلّى الله عَليه و آلهِ و سلَّم: إنِّى تارِكٌ فيكُمُ الثَّقَلِينِ كِتابَ اللهِ وَ اهلَ بَيْتِى وَ أَنَّهُمَا لَن يَفْتَرِقا حَتَى يَرِدا عَلَّى الحَوْضَ. و در «تفسیر الدر المنثور» ج ٢ صفحه ٧ گوید: و اخرج الترمذى و حسنه و ابن الانبارى فى المصاحف عن زيد بن ارقم رضى الله عنه قال: قال رسول الله صلّى الله عليه و آله و سلّم: انّى تارك فيكم ما ان تمسّكتم به لن تضلّوا بعدى، أحدهما أعظم من الاخر كتاب الله حبلٌ ممدودٌ من السماء إلى الارض و عترتى أهل بيتى و لن يفترقا حتّى يردا علىّ الحوض فانظروا كيف تخلفونى فيهما. و در «غایة المرام» از ص ١١ به بعد، از طریق عامّه سی و نه حدیث، و از طریق خاصّه هشتاد و دو حدیث روایت میكند.
- «الدر المنثور» ج ٤، ص ٦٩.
