امام شناسی ج4

همه چیز. لیكن از صاحب شما أمیر المؤمنین می‌گوید: «ای پیغمبر بگو بهترین گواه بین من و شما خداست و كسی كه همه علم كتاب در نزد اوست». و از طرفی خدا می‌فرماید: «هیچ تر و خشكی نیست مگر اینكه در كتاب آشكار خداست».، و علم این كتاب را خدا به أمیر المؤمنین داده است». و این روایت را قندوزی حنفی مختصراً آورده است¹.

 و علیّ بن ابراهیم در تفسیر خود از عمر بن اذینه روایت كرده است قالَ: قَالَ أبو عَبْدِ اللَهِ عليه السّلام: الَّذِی عِنْدَهُ عِلْمُ الْکِتابِ أميرُالمؤمنين عليه السّلام. و سُئِلَ عَنِ الَّذی عِندَهُ عِلْمٌ مِنَ الكِتَابِ اعْلَمُ أمْ مَنِ الَّذی عِندَهُ عِلْمُ الكِتَب. فقالَ: مَا عِلْمُ الَّذی عِنْدَهُ عِلْمُ مِنَ الكِتَبِ إلّا بِقَدَرِ مَا تَأخُذُ البَعُوضَة بِجَناحِها مِن ماء البَحْرِ. قالَ اميرُ المؤمنينَ: ألا إنَّ العِلْمَ الَّذی هَبَطَ بِهِ آدَمُ مِنَ السَّمَاءِ الَی الارضِ وَ جَميعَ مَا فُضِّلَتْ بِهِ النَّبِيُّونَ الَی خَاتَمِ النَّبِيِّين فِی عِتْرَة خَاتَمِ النَّبِيِّين.²

 «حضرت صادق علیه السّلام فرمودند: آن كسی كه عالم به كتاب است أمیر المؤمنین است. و چون از آن حضرت سؤال شد كه آیا كسی كه در نزد او علمی از كتاب است داناترست یا كسی كه در نزد او علم كتاب است. حضرت فرمود: كسی كه در نزد او علمی از كتاب است دانش او به اندازه آبی است كه بال پشه با خود از دریا بر می‌دارد. و أمیر المؤمنین علیه السّلام فرموده‌اند: تمام علمی را كه آدم با خود از آسمان به زمین آورد و تمام مقامات و علوم انبیاء تا خاتم النبیّین همگی در عترت خاتم النبیّین جمع است» و این روایت را قندوزی حنفی مختصراً ذكر كرده است.³

 باری از مجموع این مطالب خوب واضح شد كه جای شكّ و تردید نیست كه مراد از عالم به كتاب در آیه مورد بحث حضرت أمیر المؤمنین علیه السّلام است و احتمالات دیگر بی جا و غلط است. أمیر المؤمنین كه از اوّل رسالت پیامبر اكرم با آن حضرت در شب و روز، و در سفر و حضر، و در جنگ و سكون بوده چگونه او مراد نباشد و عبد اللَه بن سلام كه سیزده سال بعد از بعثت رسول خدا در مدینه ایمان‌