
امام شناسی ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «وراثت در ولایت» و «فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • امام وارث جنبههای روحی و علمیِ پیامبران، و وارث همۀ علوم قرآن است • امیرالمؤمنین وارث جمیع کمالاتِ پیامبر اکرم به جز نبوّت میباشد • امیرالمؤمنین وجود باقیۀ رسول خدا است • ابتلائات و امتحانات عجیب امیرالمؤمنین علیهالسلام • نقش امام تنها حفظ نظام اجتماع نیست، بلکه حفظ ربط تکوینی بین خدا و خلق است • هیچگاه زمین از حجّت خدا خالی نیست • مقصود از «عالم به کتاب» در آیۀ قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • مراد از «هادی» در آیۀ «لکلِ قومٍ هادٍ» امیرالمؤمنین علیهالسلام است
امام شناسی ج4
107است، اوّلش و آخرش. و آنچه را كه ثعلبی از دو طریق عامّه و خاصّه راجع به شأن نزول این آیه درباره امیرالمؤمنین علیه السّلام روایت كرده است نظیری در «خصائص» فقط از طریق عامّه روایت كرده است.1
و شیخ علی بن یونس نباطی عاملی در كتاب «صراط مستقیم» گفته است كه: در تفسیر «ثعلبی» از ابن عطا روایت است كه: چون فرزند ابن سلام را دیدم گفتم: در نزد پدر این شخص علم كتاب بوده است، فرمود: در نزد علی بن أبیطالب بوده است. و نظیر این حدیث را ابو نعیم اصفهانی با دو طریق از محمّد حنفیّه روایت كرده است، و سپس ثعلبی گفته: این روایت نیز منسوب است به ابن عمر، به جابر، به ابو هریره، به عائشه.2 و فقیه ابن المغازلی شافعی با سند خود از علی بن حابس روایت كرده كه او گفت: من و ابومریم بر عبد اللَه بن عطا وارد شدیم، ابو مریم به ابن عطا گفت: حدیثی را كه برای من از حضرت باقر علیه السّلام، روایت كردی برای علی بن حابس روایت كن. ابن عطا گفت: من نزد حضرت باقر بودم كه فرزند عبد اللَه بن سلام عبور نمود. عرض كردم: فدایت شوم این فرزند كسی است كه نزد او علم كتاب است؟ حضرت فرمود: نه، عالم به كتاب صاحب شما علی بن أبیطالب است، الذی نزلت فيه آيات من كتاب اللَه عز و جل: ﴿وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ أَ فَمَنْ كانَ عَلى بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذِينَ آمَنُوا﴾3
و محمّد بن یعقوب كلینی با سند خود از برید بن معاویة4 و نیز عیاشی در تفسیر خود از برید بن معاویه5، و نیز صفّار در بصائر الدّرجات با سند خود از برید بن معاویة6 روایت كردهاند قال: قلت لابی جعفر عليه السّلام: ﴿قل كفى باللَه شهيدا بينى و بينكم و من عنده علم الكتاب﴾. قال: ايانا عنی، و علی افضلنا و اولنا و خيرنا بعد النبی صلی اللَه عليه و آله و سلم.
- «غایة المرام» ص ٣٥٧ ذیل حدیث سوم و در «ینابیع الموده» باب ٣٠ ص ١٠٣.
- «غایة المرام» ص ٣٥٧ حدیث ششم.
- «غایة المرام» ص ٣٥٧ حدیث چهارم.
- «غایة المرام» ص ٣٥٧ حدیث اول، و «المیزان» ج ١١ ص ٤٢٧.
- «غایة المرام» ص ٣٥٨ حدیث سیزدهم، و «تفسیر مجمع البیان» ج ٣ ص 301.
- «غایة المرام» ص ٣٥٨ حدیث هشتم، و «ینابیع الموده» باب ٣٠ ص ١٠٣، و در «مجمع البیان» ج ٣ ص ٣٠١ آورده است.
