
امام شناسی ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «وراثت در ولایت» و «فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • امام وارث جنبههای روحی و علمیِ پیامبران، و وارث همۀ علوم قرآن است • امیرالمؤمنین وارث جمیع کمالاتِ پیامبر اکرم به جز نبوّت میباشد • امیرالمؤمنین وجود باقیۀ رسول خدا است • ابتلائات و امتحانات عجیب امیرالمؤمنین علیهالسلام • نقش امام تنها حفظ نظام اجتماع نیست، بلکه حفظ ربط تکوینی بین خدا و خلق است • هیچگاه زمین از حجّت خدا خالی نیست • مقصود از «عالم به کتاب» در آیۀ قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • مراد از «هادی» در آیۀ «لکلِ قومٍ هادٍ» امیرالمؤمنین علیهالسلام است
امام شناسی ج4
32و سپس علیّ بن أبیطالب فرمود كه: درباره من نیز دو دسته به هلاكت میافتند؛ اوّل دوستی كه در دوستی آنقدر زیاده روی كند تا مرا در تحسین و تعریف به حدّی رساند كه حدّ من نیست. دوّم دشمن و مُبغضی كه بغض و عداوت او را وادار كند كه به من تهمت زند و نسبت ناروا دهد.»
و نیز نظیر این روایت را احمد در «مسند» خود مرفوعاً از أمیر المؤمنین علیه السّلام ذكر كرده است.1
و اخباری كه دلالت دارد كه أمیر المؤمنین در حرم خدا وارد شد و روحش محو انوار الهی گردید و در ذات پروردگار فانی شد بسیار است، و البتّه كسی كه دارای چنین صفتی باشد انوار تجلیّات ذات در وجودش متجلّی میگردد، ید اللَه و قدرة اللَه و عین اللَه و سمعُ اللَه میگردد و معجزات از او به ظهور میرسد، و هر چه اندكاكش در ذات مقدّس بیشتر باشد بروز و ظهور صفات خدا كه لازمه ذات است بیشتر در آئینه وجود او تلألؤ میكند.
مزایا و كمالات أمیر المؤمنین علیه السّلام
ابو نعیم اصفهانی با سلسله سند خود از یحیی بن سعید انصاری از سعید بن مسیّب از أبو سعید خُدری روایت كند كه: قالَ: قالَ رَسُولُ اللَهِ صَلّی اللَه عليه و آلهِ وَ سلَّم لِعَلیٍّ ـ وَ ضَرَبَ بَيْنَ كِتْفَيْهِ ـ يا عَلِیٌ لَكَ سَبْعُ خِصالٍ لا يُحاجُّكَ فِيهنَّ أحَدٌ يَومَ القِيامَة؛ أنتَ اوَّلُ المؤمِنِينَ باللَهِ ايماناً، وَ اوفاهُمْ بِعَهْدِ اللَهِ، وَ أقوَمَهُمْ بِامرِاللَهِ، وَ ارافُهُمْ بِالرَّعِيَّة وَ اقْسَمُهُمْ بِالسَّوِيَّة، وَ اعْلَمُهُمْ بِالقَضِيَّة، وَ اعْظَمُهُمْ مَزِيَّة يَوْمَ القِيَامَة.2
أبو سعید گوید: «حضرت رسول اكرم با دست خود بین دو كتف علی زدند كه فرمودند: ای علی در تو هفت صفت هست كه احدی در روز قیامت نمیتواند با تو در آنها برابر شود و همطراز گردد: تو اوّل كسی هستی كه به خدای تعالی مؤمن شدی، و وفا كنندهترین مردم به عهد خدا هستی، و راستینترین و محكمترین آنها به امر خدا، و رئوفترین و مهربانترین آنها به رعیّت، و به تساوی قسمت كنندهترین آنها، و داناترین آنها به وقایع و امور، و مرافعات و حلّ خصومات، و بزرگترین منزله و رفیعترین درجه آنها در روز قیامت».
و معلوم است كه رسول خدا به طور اطلاق میفرماید ای علی، این صفاتی كه
- «ینابیع المودّة» ص ٢١٤.
- «حلیة الاولیاء» ج ١ ص ٦٦.
