امام شناسی ج4

را به بندگان برجسته و برگزیده كه آنها را از میان جمیع بندگان خود اختیار و انتخاب نموده و صافی و پاك آنان را برداشتیم سپردیم»؛ چون معنی اصطفا برگزیدن و انتخاب چیز صافی و بی‌غلّ و غشّ می‌باشد. و جمله مِن عِبادِنا ظاهرا بیانیه است چون عبادنا برای تشریف، اضافه شده است و می‌خواهد بفرماید كه: آن برگزیدگان و وارثان قرآن بندگانی هستند كه به ما نسبت بندگی و عبودیّت دارند، مانند قول خداوند عزّوجلّ: ﴿وَ سَلامٌ عَلى‌ عِبادِهِ الَّذِينَ اصْطَفى﴾‌¹ «و سلام بر بندگان خدا آنان كه برگزیده است خدا آنان را.»

تقسیم بندگان خدا به سه دسته‌

 امّا جمله: ﴿فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِهِ وَ مِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَ مِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَيْراتِ بِإِذْنِ اللَهِ‌﴾ ممكن است برای تقسیم عبادنا یعنی بندگان خدا به این سه دسته باشد، بنابر آنكه ضمیر منهم به عبادنا برگردد، و در این صورت این جمله در مقام تعلیل برای جمله قبل خواهد بود، یعنی ما قرآن را به برگزیدگان از بندگان خود دادیم به علّت آنكه همه بندگان ما مساوی نیستند بلكه سه دسته هستند، و البتّه قرآن به بهترین آنها كه سابق بالخیرات هستند به ارث می‌رسد، و بهشت‌هائی كه وعده داد شده است در سه آیه متصّل به این آیه برای آنان خواهد بود: ﴿جَنَّاتُ عَدْنٍ يَدْخُلُونَها يُحَلَّوْنَ فِيها مِنْ أَساوِرَ مِنْ ذَهَبٍ وَ لُؤْلُؤاً وَ لِباسُهُمْ فِيها حَرِيرٌ وَ قالُوا الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي أَذْهَبَ عَنَّا الْحَزَنَ إِنَّ رَبَّنا لَغَفُورٌ شَكُورٌ الَّذِي أَحَلَّنا دارَ الْمُقامَةِ مِنْ فَضْلِهِ لا يَمَسُّنا فِيها نَصَبٌ وَ لا يَمَسُّنا فِيها لُغُوبٌ‌﴾²

 «در آن بهشت‌های ابدی وارد شده و با دستبندهائی از طلا و لؤلؤ زینت شوند و لباس‌های حریر و ابریشم در بركنند و بگویند: حمد و سپاس اختصاص به ذات مقدّس پروردگار ما دارد كه حزن و اندوه را از ما ببرد و پروردگار ما بسیار جرم بخشنده گناهكاران و پاداش دهنده سپاسگزاران است. آن خدائی كه ما را در این خانه ابدی از فضل و كرم خود وارد كرد كه در اینجا ابداًّ سختی و تعب به ما نمی‌رسد و هیچ ناراحتی و ألمی و رنجی برای تحصیل معیشت و زندگی نخواهیم داشت».

 و ممكن است برای تقسیم الذّين اصطفينا باشد یعنی ما قرآن را به برگزیدگان خود ارث دادیم و آنها سه دسته هستند: دسته اوّل ـ افرادی كه به نفس‌های خود ظلم می‌كنند. دوّم ـ افرادی كه راه عدل و انصاف و میانه‌روی را