
امام شناسی ج4
جلد چهارم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیةالله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «وراثت در ولایت» و «فضایل امیرالمؤمنین علیهالسلام» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهمترین مباحث مندرج در این مجلّد: • امام وارث جنبههای روحی و علمیِ پیامبران، و وارث همۀ علوم قرآن است • امیرالمؤمنین وارث جمیع کمالاتِ پیامبر اکرم به جز نبوّت میباشد • امیرالمؤمنین وجود باقیۀ رسول خدا است • ابتلائات و امتحانات عجیب امیرالمؤمنین علیهالسلام • نقش امام تنها حفظ نظام اجتماع نیست، بلکه حفظ ربط تکوینی بین خدا و خلق است • هیچگاه زمین از حجّت خدا خالی نیست • مقصود از «عالم به کتاب» در آیۀ قرآن، امیرالمؤمنین علیهالسلام است • مراد از «هادی» در آیۀ «لکلِ قومٍ هادٍ» امیرالمؤمنین علیهالسلام است
امام شناسی ج4
30و علّت تشبیه او به ابراهیم در حلم ابراهیم خلیل الرّحمن آن است كه خداوند ابراهیم را در قرآن به این صفت میستاید بَقَوْلِهِ: ﴿إِنَّ إِبْراهِيمَ لَحَلِيمٌ أَوَّاهٌ مُنِيبٌ﴾.1 بنابراین علیّ بن أبیطالب متخلّق به صفات انبیاء و متّصف به اخلاق اصفیاء بوده است.2
و قندوزی حنفی گفته است كه: در كتاب «مناقب» از حسن بن علیّ بن محمّد بنجعفر الصّادق بن محمّد الباقر از پدرانش از أمیرالمؤمنین علیّ بن أبیطالب علیهم السّلام روایت است كه: قالَ: إنَّ رَسُولَ اللَهِ صلّی اللَه عليه و آله و سلّم نَظَرَ الَیَّ وَ انَا مُقْبِلٌ وَ اصْحابُهُ حَوْلَهُ وَ قَالَ لِی: اما انَّ فِيكَ شِبْهاً مِن عيسَی بنِ مَرْيَمَ، وَ لَوْ لا مَخافَة ان يَقُولَ فيكَ طَوائِفُ مِن امَّتی ما قالَتِ النَّصاری فی عيسَی بنِ مَرْيَمَ لَقُلْتُ فيكَ مَقالًا لا تَمُرُّ بِمَلاءٍ مِنَ النّاسِ إلّا أَخَذُوا التُّرابُ مِن تَحْتِ قَدَمَيْكَ يَبْغُونَ فيهِ البَرَكَة وَ يَسْتَشْفُونَ بِهِ. فقالَ المُنافِقُونَ: لَمْ يَرْضَ مُحَمَّدٌ الّا ان يَجْعَلَ ابنَ عَمِّهِ مَثَلًا لِعيسَی بنِ مَرْيَمَ، فَانزَلَ اللَهُ تَعالیَ: ﴿وَ لَمَّا ضُرِبَ ابْنُ مَرْيَمَ مَثَلًا إِذا قَوْمُكَ مِنْهُ يَصِدُّونَ* وَ قالُوا أَ آلِهَتُنا خَيْرٌ أَمْ هُوَ ما ضَرَبُوهُ لَكَ إِلَّا جَدَلًا بَلْ هُمْ قَوْمٌ خَصِمُونَ* إِنْ هُوَ (أی علی) إِلَّا عَبْدٌ أَنْعَمْنا عَلَيْهِ وَ جَعَلْناهُ مَثَلًا لِبَنِي إِسْرائِيلَ.﴾3
أمیرالمؤمنین علیه السّلام فرمودند كه: وقتی من به طرف حضرت رسول اللَه صلّی اللَه علیه و آله و سلّم میرفتم و آن حضرت در میان اصحاب خود بودند، همین كه نظر آن حضرت بر من افتاد گفتند: آگاه باش ای علی كه در تو شباهتی به عیسی بن مریم است، و اگر من نمیترسیدم از آنكه طایفهای از امّت من درباره تو بگویند آنچه را كه نصاری درباره عیسی بن مریم گفتهاند هر آینه درباره تو كلامی میگفتم كه پس از آن كلام دیگر بر جماعتی از مردم عبور نمینمودی مگر آنكه خاك زیر قدمهایت را برداشته و برای شفا و بركت میبردند. منافقون گفتند: محمّد راضی نشد و اكتفا نكرد تا آنكه پسر عموی خود را مثال عیسی بن مریم قرار داد. در این حال خدا این آیه
- سوره هود: ١١ ـ آیه ٧٥.
- «كفایة الطالب» ص ١٢١ و ص ١٢٢.
- «ینابیع المودّة» طبع اسلامبول ص ١٣١ و در «بحار الانوار» ج ٩ ص ٤٣٦ از «فضائل» ابن شاذان و كتاب الفضائل با مختصر اختلاف لفظی از ابن عبّاس از رسول خدا صلّی اللَه علیه و آله و سلّم در روز خیبر نقل كرده است. و آیات در سوره زخرف: ٤٣ ـ آیه ٥٧ تا ٥٩ میباشد.
