امام شناسی ج3

خوارج‌اند) لذا همۀ مسلمین را غیر از خوارج کافر می‌دانست. و عِکرمه دَرِ مسجد می‌ایستاد و می‌گفت: در این مسجد یک نفر مسلمان نیست و همه کافرند.

 مصعب زبیری گوید: عکرمه خارجی مذهب بوده است، و عطاء، عکرمه را از اباضیّه می‌دانست.

 و احمد حنبل گوید: عکرمه از صُفریّه بوده است (و آنها نیز از غُلات خوارج بوده‌اند).

 یحیی بن بُکَیْر گوید: عکرمه به مصر رفت و از آنجا اراده داشت به مغرب برود، و تمام خوارجی که در مغرب هستند دین خود را از عکرمه گرفته‌اند.

 و خالد بن عمران گوید: ما در مغرب زمین بودیم موسم حجّ رسید، عکرمه در مغرب بود و می‌گفت: من دوست داشتم که در دست خود حربه‌ای داشتم و در راه حاجیان که حجّ کرده می‌ایستادم و همه را گردن می‌زدم (چون قائل به کفر همۀ اهل قبله بود غیر از طایفۀ خوارج). و راجع به قرآن نیز بدبین بوده و نظر سوء داشته است.

 ایّوب از عکرمه حکایت کرده که او می‌گفت: خداوند آیات متشابه را در قرآن آورده تا مردم را گمراه کند.

 این راجع به مذهب و عقیدۀ او. امّا دربارۀ کذب و دروغ او داستان‌ها گفته‌اند. ابن ابی شعیب گوید: از حالات عکرمه از محمّد بن سیرین پرسیدم، در پاسخ گفت... کذّاب و دروغگوست.

 عَفّان گوید که: وَهَیْب گفت: من در نزد یحیی بن سعید انصاری و ایّوب بودم که سخن از عکرمه به میان آمد، یحیی بن سعید گفت: مردی کذّاب است، ابراهیم بن مَیسّره گوید: طاوس یَمانی می‌گفت: اگر غلام ابن عبّاس عِکرمه دروغگو نبود مردم از نواحی دور برای اخذ علم از او کاروان‌ها حرکت می‌دادند.

 ابراهیم بن مُنذِر گوید: هِشام بن عبد اللَه مخزومی گفت: شنیدم که ابن ابی‌ذِئْب می‌گفت: من عکرمه را ملاقات کردم، در گفتارش موثّق نبود.

 محمّد بن سعد گوید: عکرمه مردی دانشمند و کثیر العلم بود و لکن به حدیث او اهل روایات اعتنا نمی‌کنند و مردم دربارۀ او سخن‌ها می‌گویند. داستان جعل احادیث دروغ او جای تردید نیست.