امام شناسی ج3

 باری این چند حدیث را دشمنان اهل بیت و مبلّغین خوارج و دست‌پروردگان بنی امیّه حربۀ دست خود قرار داده و تا توانسته‌اند کوشیده‌اند که به وسیلۀ آن مدلول آیه را از اهل بیت عصمت برگردانند و اذهان بعضی از غیر مطّلعین از تفاسیر و اخبار را مشوّش نمایند. و ما به حول و قوّۀ خدا چنان دروغ و افترای آنان را روشن می‌کنیم که برای احدی جای تردید نماند.

 راویان روایات فوق از دو طریق این گفتار را ذکر کرده‌اند، یکی از طریق عکرمه، و دیگری از طریق مُقاتل بن سلیمان، و هر دو نفر آنها از دروغگویان معروف و روایت‌سازان مشهورند؛ و در نزد عامّه روایتشان دارای ارج و قیمت نیست و بر اساس عقیدۀ مذهبی خود که از دشمنان اهل بیت عصمت بوده‌اند خواسته‌اند مسیر مدلول آیه را از آنها منحرف کنند.

 امّا عِکْرَمَة، غلام ابن عبّاس دارای مذهب خوارج بوده و بالأخصّ از پیروان نجد حَروری است که عداوتشان با امیرالمؤمنین علیه السّلام به درجۀ نهایت است، و عِکرمه از مبلّغین آنها بوده و به اطراف مسافرت می‌کرده و مردم را به مذهب خوارج و عداوت با امیرالمؤمنین علیه السّلام دعوت می‌کرده است، و چون غلام ابن عبّاس بوده و ابن عبّاس از مشاهیر و معاریف اسلام است و رابطه‌اش با پیغمبر، معلوم و سوابقش مشهود است لذا هر دروغی را که به پیغمبر نسبت می‌داده به وسیلۀ ابن عبّاس بوده و می‌گفته است ابن عبّاس مولای من از رسول خدا چنین و چنان روایت کرد، و لذا در این آیۀ تطهیر نیز از قول ابن عبّاس نقل می‌کند که مراد زن‌های پیغمبر بوده‌اند.

 ذَهَبی در «میزان الاعتدال»¹ احوال او را مفصّلاً ذکر کرده و مرحوم سیّد شرف الدّین ملخّص آن را در بحث آیۀ تطهیر آورده است‌². محصّل مطلب آنکه: عِکرَمه از غُلاة خوارج بوده و در تبلیغ این مرام دریغ نمی‌نموده است.

 از ابن مداینی نقل است که او گفته: عِکرمه تابع نجد حَروری است (و حروریّه از شدیدترین دشمنان امیرالمؤمنین هستند).

 و یعقوب حَضرمی گوید: چون عکرمه از طایفۀ اِباضیّه بود (و آنها از غُلات