امام شناسی ج3
جلد سوم از مجموعۀ «امام شناسی» از آثار نفیسِ علامه آیة‌الله حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس الله سرّه بوده که پیرامون «شناخت هویّت شیعه» و «تفسیر آیۀ تطهیر» در قالب بحثهای تفسیری و فقه الحدیث، و ابحاث فلسفی، عرفانی، تاریخی و اجتماعی به رشتۀ تحریر درآمده و به ساحت علم و معرفت تقدیم شده است. مهم‌ترین مباحث مندرج در این مجلّد: • لزوم متابعت از اعلم • اگر امام را نشناسیم به مرگ جاهلیت مرده‌ایم • معنای حقیقیِ مرگ جاهلی • شأن نزول آیه «خَیرُ البریّة» امیرالمؤمنین علیه‌السلام است • تشیّع یک فرقۀ خاص از اسلام نیست؛ بلکه حقیقت اسلام است • اتحاد معنوی میانِ ارواح مؤمنین و ائمۀ معصومین علیهم‌السلام • صفات و نشانه‌های شیعه • احوال سنّی‌های مستضعف و عاقبت آنها • تفسیر «آیۀ تطهیر» و پاسخ به شبهاتِ وارده پیرامونِ این آیه • سیرۀ شیخین ملاک عمل نیست و توضیحی پیرامون بدعتهای عمر
امام شناسی ج3
199قسم که بیان شد یک حصر است که به دو حصر تجزیه و تقسیم می‌گردد. و این ارادۀ خدا اراده تکوینی اوست نه ارادۀ تشریعی که عبارت از حکم و قانون و امر و نهی بوده باشد، چون معلوم است که اینها اختصاص به اهل بیت ندارد بلکه جمیع امّت بلکه جمیع بشر در این اراده مساوی هستند، و چون ارادۀ پروردگار بلکه هر اراده‌ای خواه تکوینی و خواه تشریعی از مراد تخلّف نمی‌کند؛ منتهی در تشریع، مراد جعل حکم است و در تکوین مراد، عین وقوع در عالم کون و خارج است، بنابراین ارادۀ عصمت خدا عین تحقّق عصمت و واقعیّت عصمت دربارۀ آنهاست، ﴿إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ﴾1.
و به بیان دیگر ارادۀ خدا علّت پیدایش موجودات است و علّت از معلول تخلّف نمی‌پذیرد، بنابر این ارادۀ عصمت مستلزم تحقّق عصمت است. و مراد از رجس2 قذارت است و چیز قذر چیزی را گویند که طبع از آن متنفّر و نفس از آن
- سورۀ یس: ٣٦ ـ آیه ٨٣.
- در «نهایة» ابن اثیر ج ٢ ص ٢٠٠ گوید: الرجس: القذر و قد یعبّر عن الحرام و الفعل القبیح و العذاب و اللعنة و الکفر. و در «لسان العرب» ج ٦ گوید: الرجس: القذر... و الرجس: العذاب کالرجز و امّا الرجز فالعذاب و العمل الذی یؤدّی الی العذاب، و الرجس فی القرآن: العذاب کالرجز، و قال ابن الکلبی فی قوله تعالی: فانّه رجس، الرجس: المأثم، و قال مجاهد: کذلک یجعل اللَه الرجس قال: ما لا خیر فیه، و قال ابو جعفر: ﴿إِنَّما يُرِيدُ اللَه لِيُذْهِبَ عَنْكُمُ الرِّجْسَ أَهْلَ الْبَيْتِ وَ يُطَهِّرَكُمْ تَطْهِيراً﴾ قال: الرجس الشّک. انّما الخمر و المیسر و الانصاب و الازلام رجس من عمل الشیطان فاجتنبوه، قال الزّجّاج: الرجس فی اللغة اسم لکلّ ما استقذر من عمل فبالغ اللَه فی اسم هذه الأشیاء و سمّاها رجسا، و یقال: رجسُ الرجل رَجَسًا و رجس یرجس: اذا عمل عملاً قبیحاً، و قال ابن الکلبی: رجس من عمل الشیطان ای مأثم، و فی الحدیث: اذا کان احدکم فی الصلاة فوجد رجسًا أو رجزًا فلا ینصرف حتّی یسمع صوتًا أو یجد ریحًا، و رجس الشیطان: وَسوستُه.
و در «تاج العروس» ج ٤ ص ١٥٩ گوید: والرجس بالکسر: القَذَرأ والشئ القَذِر، و قال ابن الکلبی فی قوله تعالی: ﴿فانه رجسٌ أو فسقاً﴾، و کذا فی قوله تعالی: ﴿رجس من عمل الشيطان﴾. قال الرِجس: المأثم و الرجس: العذاب و العمل المؤدّی الی العذاب. و فی التهذیب: و اما الرجز فالعذاب والعمل الذّی یؤدّی الی العذاب، و الرجس العذاب کالرجز قلبت الزای سیناً کما قیل: الأسد و الأزَد. و قال ابوجعفر فی قوله تعالی: ﴿انما يريد اللَه ليذهب عنكم الرجس اهل البيت و يطهركم تطهيرا﴾ ای الشک. و رجس(کفرح و کرم) رَجَساً و رَجاسةً ککرامةً عمل عملاً قبیحاً. و قال فی «مجمع البحرین» قوله تعالی: ﴿كذلك يجعل اللَه الرجس علي الذين لا يؤمنون﴾: ای اللعنة فی الدنیا و العذاب فی الآخره. قوله: ﴿فزادتهم رجساً الي رجسهم﴾: ای نتناً الی نتنهم، والنتن عبارة عن الکفر أی کفراً الی کفرهم. قوله: ﴿انّما يريد اللَه ليذهب عنكم الرجس اهل البيت﴾: ای الاعمال القبیحة و المآثم، و الرجس لطخ الشیطان و وسوسته. و در «شرح قاموس اللغة» گوید: رجس: پلیدی.