امام شناسی ج3

شبهات وارده پیرامون آیۀ تطهیر و پاسخ آنها

 امّا شبهاتی که در پیرامون این آیه وارد شده است:

 اوّل ـ آنکه مراد از اراده، ارادۀ تشریعیّۀ خداست‌ یعنی خدا اراده کرده است که به وسیلۀ امر و نهی و وعد و وعید و تشریع احکام و سنن شما را به مقام طهارت برساند و بنابراین طهارت مستند به افعال آنها خواهد بود در اثر پیروی از احکام خدا؛ مثل آنکه می‌فرماید: ﴿ما يُرِيدُ اللَه لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَ لكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَ لِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ﴾‌¹.

 «خدا نخواسته است که به واسطۀ احکام دینی شما را در مضیقه و تنگی بیفکند بلکه اراده کرده است که شما را پاک و منزّه کند و نعمتش را بر شما تمام کند»، و بنابراین از آیۀ تطهیر استفادۀ عصمت نخواهد شد.

 این شبهه صحیح نیست چون اگر مراد از ارادۀ تطهیر، ارادۀ تشریعیّه بود این اختصاص به اهل بیت نداشت بلکه ارادۀ تشریعیّۀ او شامل تمام مسلمین بلکه تمام افراد بشر می‌شود. حکم و قانون و امر و نهی برای همۀ آنهاست و اراده طهارت و رفع قذارت به وسیلۀ جعل قانون نسبت به همه عمومیّت دارد، و سابقاً ذکر کردیم که آیه با اِنّما شروع شده و از آن حصر استفاده می‌شود یعنی منحصراً خدا دربارۀ اهل بیت ارادۀ تطهیر کرده است و البتّه این اراده تکوینیّه خواهد بود و آن مستلزم عصمت است، مانند آنکه دربارۀ مریم می‌فرماید: ﴿وَ إِذْ قالَتِ الْمَلائِكَةُ يا مَرْيَمُ إِنَّ اللَه اصْطَفاكِ وَ طَهَّرَكِ وَ اصْطَفاكِ عَلي‌ نِساءِ الْعالَمِينَ﴾‌.²

 «و زمانی که فرشتگان گفتند: ای مریم خدا تو را برگزیده و پاک و منزّه قرار داده و برگزیده از میان زن‌های جهان».

 معلوم است که این پاکی در این آیه پاکی ذاتی قبل از عمل است نه پاکی مسبّب و معلول از عمل و بعد از عمل، بلکه میتوان گفت: آیۀ تطهیر ﴿انّما يريد اللَه﴾ در ارادۀ تکوینیّه و استفادۀ عصمت از این آیه صریح‌تر است چون ممکن است احتمال داده شود که طهارت مریم طهارت حاصل از امر و نهی و تشریع بوده است گر چه این احتمال خلاف ظاهر است، لکن خلاف نصّ و خلاف صراحت نیست؛ امّا در