رساله بدیعه

اختلاف دارند و آن این‌كه: در علم فیزیولوژى ثابت شده است كه در جهات كمالیه از بنیه جسمانى مانند مغز و قلب و رگها و اعصاب و قامت و وزن، حدّ متوسط زنان از حدّ متوسط مردان عقب ترند؛ و به این دلیل جنس زن لطیف‌تر و ظریف‌تر است همان‌طور كه جنس مرد خشن‌تر و سخت‌تر است؛ و احساسات لطیفه مانند عشق و دوستى و رقّت قلب و میل به زیبائى و آرایش در زن بیش از مرد بوده و تعقّل در مرد بیش از زن میباشد.

 و به‌طور كلّى زندگى زن احساس و عاطفه، و زندگى مرد زندگى تعقّل و تفكّر است.

 و این علّت (تفاوت) موجب شده است كه اسلام بین آن‌ها در وظائف و تكالیف عمومى اجتماعى كه قوام آن تكالیف به یكى از دو امر تعقّل و احساس مربوط مى‌شود فرق بگذارد.

 جنگاورى و جهاد و قضاوت و حكومت را بمردان اختصاص دهد، زیرا كه این امور به قواى تعقّلى احتیاج فراوان دارند و زندگى تعقّلى بیشتر از زنان در مردان است. و در مقابل پرورش و نگهدارى اولاد و تربیت آنها و تدبیر امور منزل را به زن واگذار نماید ـ چون این امور احتیاج بیشترى به اعمال عاطفه و احساسات لطیف دارند ـ و مخارج منزل و نفقه عیال را هم به عهده مرد بگذارد، كه امكان انجام این امور براى او (زن) باشد.

 و آیا این جز عدالت و حكمت است؛ كه براى مردان نسبت به زنان امتیازى قرار داده شده، و «این (برترى طبق) ناموس خلقت خداوند دانا است» ذلِكَ تَقْدِيرُ الْعَزِيزِ الْعَلِيمِ. (آیه ٩٦، از سوره ٦: الانعام و آیه ٣٨، از سوره ٣٦: یس و آیه ١٢، از سوره ٤١: فصلت.)

 پس منزّهى تو اى خداوند كه چقدر در افعالت، عدالت و حكمت نهفته است، «و لكن خداوند كسى را كه از حدّ اعتدال تجاوز كند گمراه خواهد نمود.» كَذلِكَ يُضِلُّ اللَّهُ مَنْ هُوَ مُسْرِفٌ مُرْتابٌ. (آیه ٣٤، از سوره ٤٠: المؤمن)