رساله بدیعه

وجوه تمایز زن از مرد

 و بر این پایه محكم و استوار، اسلام بین زن و مرد از نظر تدبیر شئون زندگى مادى در اراده و عمل برابرى و مساوات قرار داده است، پس همان‌طور كه مرد در نیازمندى‌هاى مادّى انسانى مثل خوردن و آشامیدن و غیر آن از مسائل حیات مادّى مستقلّ است، زن نیز در اراده و عمل مستقل است و مالك دسترنج خود مى‌باشد؛ جز این‌كه اسلام در او دو خصوصیت قرار داده كه فطرت و آفرینش الهى او به این دو خصلت از مرد ممتاز و متفاوت مى‌شود:

 یکى از آنها این است كه زن در ایجاد نوع انسانى و نموّ آن به منزله كشت است و نوع انسان در بقاى نسل خود بر وى اعتماد دارد؛ و از احكام الهى به آنچه كه به كشت (تولید نسل) اختصاص دارد؛ مختصّ شده و بدین ترتیب از مرد جدا و ممتاز گردیده است؛ ﴿نِساؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّى شِئْتُمْ.﴾ (آیه ٢٢٣، از سوره ٢: البقره): «زنان شما كشت شمایند به این كشت هرگاه كه مى‌خواهید وارد شوید».)

 دوم‌ آن كه خلقت زن بر پایه رقّتِ احساس و عاطفه رقیق و لطافت بنیان نهاده شده، و این ویژگى‌هاى جسمانى در انجام وظائفى كه در یك اجتماع صالح بر عهده او است و باید به انجامش قیام كند مدخلیت تام دارد. در اسلام احكام مشترك بین زن و مرد و احكام اختصاصى هر یك، به این فلسفه گرفته شده از فطرت باز مى‌گردد.

 و قبلًا این آیه ذكر شده كه: «از خداوند درخواست برترى‌هائى را كه به بعضى (مردان) نسبت به بعض دیگر (زنان) داده شده ننمائید، هر كدام از مردان و زنان به همان اندازه بهره دارند كه به دست آورده‌اند و از خدا طلب فضل و بخشش بنمائید كه او به هر چیزى دانا است» ﴿وَ لا تَتَمَنَّوْا ما فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلى‌ بَعْضٍ لِلرِّجالِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبُوا وَ لِلنِّساءِ نَصِيبٌ مِمَّا اكْتَسَبْنَ وَ سْئَلُوا اللَّهَ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّ اللَّهَ كانَ بِكُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيماً.» (آیه ٣٢، از سوره ٤: النساء)