رساله بدیعه

 و مخفى نماند كه این تساوى به نحو احسن برقرار نخواهد شد جز با حفظ آنچه كه براى هر فردى از افراد جامعه از خصوصیات فطرى و آثار لازمه خلقت و شئون مختلف حیات وجود دارد؛ نه مسائل اعتبارى موهوم و قرار دادهاى مصنوعى بر اساس تمدّن پست و زبون مادّى.

 پس در مدینه فاضله انسانى باید مراعات حال ضعیف و قوى، جاهل و عالم، نیازمند و بى نیاز بشود، و هر فطرتى بر اساس بناء اوّلیه و اصلى آن مورد نظر و ملاحظه قرار گیرد و موادّ حیاتى لازم بر حسب احتیاج و درجه نیازمندى به آن اعطاء شود.

 و این همان مساوات صحیح و واقعى است، و بر این پایه و اساس اسلام احكامش را در مورد سود و زیان زن سارى و جارى كرده است؛ و چیزهائى را كه به نفع او و یا بر عهده او است همانند و برابر قرار داده است، البتّه با حساب دقیق و حفظ موقعیت فطرتى كه خداوند تبارك و تعالى در دایره اجتماع همراه مرد از تناكح و تناسل به او اعطاء فرموده است.

 اسلام معتقد است كه در مواهب اجتماعى براى مردان نسبت به زنان درجه‌اى از برترى است؛ پس گفته خداوند متعال «وَ لِلرِّجالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ: براى مردان نسبت به زنان مزیتى است» قیدى متمّم و كامل كننده حكم سابق است و همه آیه معنى واحدى را مى‌رساند؛ و آن این است كه فطرت بین زن و مرد احكام واحدى را قرار داده است با حفظ برترى مردان بر زنان در این مواهب اجتماعى.

 و با همین معیار خداوند بین آن دو تساوى قائل شده و براى آنان احكامى را وضع فرموده است و آنچه را كه به نفع و یا بر عهده او است همانند و مشابه قرار داده است.