رساله بدیعه

در عنفوان بلوغ در نفس خود احساس نیاز به مردى مى‌كند كه بر او اتّكاء نموده و به اصلى كه بر وى اعتماد كند، و دوست نزدیك و همرازى كه چون دژ و پناهگاهى براى وى باشد.

 نکته دوّم‌: الف و لام در الرِّجالُ‌ النِّساءِ براى عهد ذهنى است؛ و وارد شدن آن بر صیغه جمع (رجال و نساء) بر شمول جنس به تمام افراد خارجى دلالت دارد؛ و مى‌رساند كه حكم بر تك تك افراد (مرد و زن) از نظر تحقّق معنى جنس مردى و زنى در آنها وارد است؛ و از آن فهمیده مى‌شود كه حكم قیام براى هر مردى از مردان نسبت به هر زنى از زنان سارى و جارى است، اما نه از جهت خصوصیات فردى و اعراض و صفات شخصى، بلكه از نظر تحقّق معنى جنسیت در آنها.

 نکته سوّم‌: آوردن جمله اسمیه در آیه دلالت بر دوام و استمرار دارد، مضافاً بر این‌كه «قَوَّامُونَ‌» از مشتقّات است‌كه بر ثبوت و دوام دلالت دارد به خلاف فعل كه دلالت بر وقوع امر بدون ثبوت آن میكند و علماء ادب به این نكته تصریح دارند.

 پس بنابراین، آیه شریفه با رساترین وجهى دلالت دارد بر این كه مردان قیم زنانند و بالاترین و آخرین حدّ قیمومیت را به‌طور دائمى و استمرارى بر آنها دارند؛ و جمله اگرچه به‌صورت خبر است امّا چون در جاى انشاء (باید كردن) نشسته است، معنى امر را به وجهى رسا مى‌رساند و نتیجه مى‌دهد.

 نکته چهارم‌: علّت، قرار دادن خداوند عزّ و جلّ به گفته‌اش‌: ﴿بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى‌ بَعْضٍ وَ بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ‌» دلالت دارد بر این‌كه قیمومیت علّت و منشأ خارجى واقعى دارد، و یك امر اعتبارى صرف نمى‌باشد.

 و برترى موهبتى الهى (خدادادى) مردان آن‌چیزى است كه در مردان برحسب طبع از زنان بیشتر است، و آن بسبب زیادى قوّه تعقّل در آنها و آنچه كه‌