رساله بدیعه

مال و ثروت زیر دست او گذارده، و در امورى كه او را در زندگى مشترك خانوادگى بر آنها مسلّط گردانیده خیانت نورزد و به‌وظایف خود عمل نماید.

 پس گفته خداوند متعال: (فَالصَّالِحاتُ قانِتاتٌ) الى آخر، یعنى شایسته است كه زنان اخلاق و صفات صالحه را در خود بپرورانند.

 و چون به صفت صلاح آراسته شوند بدون شك قانت و مطیع شوهر نیز خواهند بود. یعنى واجب است كه اطاعت دائم از شوهر در امور مربوط به استمتاع داشته باشند و بر آنها همچنین واجب است كه همه حقوق شوهر را در غیاب او حفظ كنند.

 و امّا فرمایش خداوند: (بِما حَفِظَ اللَّهُ)، به احتمال زیاد ظاهراً «ما» مصدریه و «باء» براى وسیله و آلت است. و معنى چنین مى‌شود كه همانا زنان صالح مطیع شوهرند و در غیاب شوهر حافظ حقوق او كه خداوند آنرا واجب كرده است مى‌باشند، از این‌رو كه قیومیت براى شوهران و اطاعت از او و حفظ شئون و موجبات غیبت شوهر براى زنان تشریع و وضع شده است.

 و ممكن است كه «باء» براى مقابله باشد، و در این‌صورت معنى چنین مى‌شود كه بر زنان اطاعت و حفظ غیبت شوهران واجب است در مقابل این‌كه خداوند حقوقى را براى زنان بر عهده شوهران گذارده است، چنانچه احیاء امور اجتماعى و حفظ حقوق اجتماعى زنان را به‌عهده دارند و پرداخت مهر و نفقه زنان بر آنها واجب است، و معنى اوّل روشنتر و صحیح‌تر است.¹

 آنچه تا این‌جا ایراد كردیم، نكاتى بود كه لازم میدانستیم از بیان جمعى از لغویین و مفسّرین كه امكان مراجعه به كتب آنها را داشتیم بیان كنیم؛ بلى از «تفسیر مولى عبد الرّزّاق كاشانى» و «روح البیان» شیخ اسماعیل حقّى و «عرائس البیان» أبى ـ