رساله بدیعه

و شدّت صولت و نیرو و طاقت بر سختیها و مشكلات و مانند آن؛ و زندگى و حیات زنان، حیات احساس و عاطفه و بر پایه رقّت و لطافت است، و منظور از (بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ‌) همان پرداخت مَهریه و نفقه به زنان مى‌باشد.

 و عموم و همگانى بودن این علّت، اشعار بر این دارد كه: حكم مبنى بر این آیه‌ (الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ) منحصر به همسران نیست كه حكم قیمومیت مرد فقط اختصاص به همسر او داشته باشد، بلكه این حكم براى طایفه مردان نسبت به طایفه زنان در همه جهاتى كه زندگى این دو گروه به‌هم مربوط مى‌شود وضع شده است.

 پس جهات عامّه اجتماعى كه به برترى مردان مربوط میشود مانند دو جهت حكومت و قضاوت كه حیات جامعه موقوف و مرتبط به آنها است، به‌واسطه قوّه تعقّلى كه طبعاً در مردان زیادتر از زنان است اداره میشود؛ و همچنین دفاع جنگى كه به قوّه قهریه و سرسختى و نیروى عقل مربوط است. هر یك از اینها از جمله جهات قیومیت مردان بر زنان است.

 و بنابراین گفته خداوند متعال: (الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ) داراى اطلاق و عمومیت تامّ است. و امّا بعد آن: (فَالصَّالِحاتُ قانِتاتٌ) الى آخر ظاهراً مربوط به روابط بین مرد و همسرش مى‌باشد چنانكه دلایلش خواهد آمد، و این فرعى از فروعات و جزئى از جزئیات این حكم مطلق است و از آن استخراج مى‌شود بدون آنكه اطلاق و عمومیت آن را نقض و محدود میكند.

 قول خداوند متعال: (فَالصَّالِحاتُ قانِتاتٌ حافِظاتٌ لِلْغَيْبِ بِما حَفِظَ اللَّهُ) منظور از «صلاح» معناى لغوى آن است كه از آن به لیاقت نفس تعبیر مى‌شود، و «قنوت» دوام طاعت و خضوع مى‌باشد.

 و مقابله این عبارت با دنباله آیه: (وَ اللَّاتِي تَخافُونَ نُشُوزَهُنَّ) چنین مى‌رساند كه مراد از صالحات همسران و زنان صالحه‌اند و این حكم مربوط به زنان شوهردار