رساله بدیعه
تفسیر آیه: الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ وَ بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ
کتاب شریف «رسالۀ بدیعه» از مکتوبات حضرت علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه بوده که در این اثر به شرح و تفسير آيه «الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَي النِّسَاء» مبادرت ورزیده و در آن درسهائي استدلالي پیرامون بحث از «فلسفۀ حقوق زن و مرد»، «معنای تساوی حقوق زن و مرد»، «مسئله قضاوت و حکومت زن»، «حدود شرکت زنان در جهاد» مطرح شده و شواهدی از آیات و روایات و قرائن عقلائیه پیرامون «عدم جواز تصدّي مناصب حكومتی و قضاوت براي زن» و «عدم جواز ورود زنان به مجلس شوریٰ» بيان شده است. اين مجموعه شامل مطالب تفسيري، روائي، فقهي، علمي و اجتماعي بوده و در آن‌ْ به‌مناسبت از ولايت فقيه نيز بحث شده است. اين كتاب كه به‌زبان عربي تأليف شده بود، نظر به اينكه موضوع آن در نوع خود بديع و مبيِّن اشكالات و توهّمات در باب جهاد و قضاوت و حكومت زن مي‌باشد ، توسّط چند تن از فضلاء براي استفاده عموم به فارسي ترجمه گرديد. اهمّ مباحث مندرج در این اثر: • اختلاف قوای ظاهری و باطنی زن و مرد • ادلۀ شرعی و فقهی پیرامون موقعیت زن در زمینه جهاد، قضاوت و حکومت • دلالت اجماع و سیرۀ مسلمین، بر عدم جواز مناصب حکومت و قضاوت برای زن • بحث از ولایت به‌مناسبتِ بحث از حکومت و قضاوت برای زن • روایات داله بر عدم تصدی مناصب حکومت و قضاوت برای زن • ادلۀ ثبوت ولایت فقیه
رساله بدیعه
70و در معنى ﴿الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ» مى‌گوید: شأن مردان قیام و سرپرستى بر زنان است مانند قیام و قیومیت حكّام بر رعیت به امر و نهى و مانند آن. و بكار بردن جمله اسمیه با صیغه مبالغه براى تأكید و تثبیت است و اشعار به این دارد كه این مطلب در مردان ریشه و رسوخ داشته و در طبیعت مادّى آنها است (تنها یك امر اعتبارى و منسوب به مردان نیست بلكه یك صفت واقعى و ریشه دار است.)
و در كلام اشاره‌اى است به موجب استحقاق مردان در زیادى میراث، چنانكه در آنچه مقدّمتاً آمد رمز تفاوت مراتب استحقاق وجود دارد ... تا اینكه مى‌گوید:
و ضمیر جمع براى هر دو طایفه مردان و زنان از روى تغلیب1 است، یعنى مردان بر زنان قیومیت دارند به سبب تفضیل خداوند آنها را (مردان) بر اینها (زنان) یا استحقاق قیومیت را به سبب برترى دارند و جامه تفضیل و برترى بر قامت آنان پوشیده است.2
تفسیر «لطائف الاشارات» امام قشیرى
و در تفسیر «لطائف الاشارات» امام قشیرى، در تفسیر آیه شریفه: ﴿الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ» مى‌گوید: مردان به قوّت و نیرو مختصّ شدند و از این‌رو مسؤولیت و بار بیشترى بر دوش آنها نهاده شده، و بار و مسؤلیت بر حسب توانائى و استطاعت است؛ و آنچه معتبر است اندیشه‌ها و دل ها و همّت‌ها است نه آراء و اهواء و نفرها و تن ها.3
تفسیر «بیان السّعاده فى مقامات العبادة»
و در تفسیر «بیان السّعاده فى مقامات العبادة» در تفسیر این آیه مى‌گوید: مردان بر زنان مثل قیام و قیومیت حكّام بر رعایاى خود قیومیت دارند، مراقب احوال
- تغليب يک قاعده در ادبيات عرب است که اگر مرد و زنى در مطلبى مشترک باشند ضمير مذکر آورده مى‌شود و با غلبه مرد بر زن، هر دو به يک ضمير (مذکر) ارجاع مى‌شود. (مترجم
- «تفسير آلوسى» چاپ دار التراث العربى، جلد پنجم ص ٢٠ و ٢٣
- «تفسير قشيرى» چاپ دار الکاتب العربى، جلد دوّم ص ٢٥