
رساله بدیعه
تفسیر آیه: الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ وَ بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ
کتاب شریف «رسالۀ بدیعه» از مکتوبات حضرت علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه بوده که در این اثر به شرح و تفسير آيه «الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَي النِّسَاء» مبادرت ورزیده و در آن درسهائي استدلالي پیرامون بحث از «فلسفۀ حقوق زن و مرد»، «معنای تساوی حقوق زن و مرد»، «مسئله قضاوت و حکومت زن»، «حدود شرکت زنان در جهاد» مطرح شده و شواهدی از آیات و روایات و قرائن عقلائیه پیرامون «عدم جواز تصدّي مناصب حكومتی و قضاوت براي زن» و «عدم جواز ورود زنان به مجلس شوریٰ» بيان شده است. اين مجموعه شامل مطالب تفسيري، روائي، فقهي، علمي و اجتماعي بوده و در آنْ بهمناسبت از ولايت فقيه نيز بحث شده است. اين كتاب كه بهزبان عربي تأليف شده بود، نظر به اينكه موضوع آن در نوع خود بديع و مبيِّن اشكالات و توهّمات در باب جهاد و قضاوت و حكومت زن ميباشد ، توسّط چند تن از فضلاء براي استفاده عموم به فارسي ترجمه گرديد. اهمّ مباحث مندرج در این اثر: • اختلاف قوای ظاهری و باطنی زن و مرد • ادلۀ شرعی و فقهی پیرامون موقعیت زن در زمینه جهاد، قضاوت و حکومت • دلالت اجماع و سیرۀ مسلمین، بر عدم جواز مناصب حکومت و قضاوت برای زن • بحث از ولایت بهمناسبتِ بحث از حکومت و قضاوت برای زن • روایات داله بر عدم تصدی مناصب حکومت و قضاوت برای زن • ادلۀ ثبوت ولایت فقیه
رساله بدیعه
69زنان نیست؛ زیرا در طبع مردان حرارت و خشكى غلبه كرده و در آن قوّت و شدّت است، و به همین سبب امور اجتماع و تدبیر به آنها سپرده شده است، و در طبع زنان رطوبت و سردى غلبه دارد، و لهذا از مردان نرمتر و ملایم ترند؛ بدین سبب حقّ قیومیت زنان بر مردان است، و نیز به گفته خداوند متعال: ﴿وَ بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ». (و بواسطه انفاقى كه مردان از اموالشان بر زنان مىكنند.)1
تفسیر «روح المعانى فى تفسیر القرآن العظیم و السّبع المثانى» سید محمود آلوسى
و در «روح المعانى فى تفسیر القرآن العظیم و السّبع المثانى» سید محمود آلوسى مىگوید:
واحدى در در شأن نزول آیه ﴿وَ لا تَتَمَنَّوْا ما فَضَّلَ اللَّهُ بِهِ بَعْضَكُمْ عَلى بَعْضٍ﴾ سه خبر را ذكر كرده است:
اوّل از طریق مجاهد كه گفت: امّسلمه گفت یا رسولالله؛ مردان جنگ مىكنند و ما جنگ نمىكنیم و میراث ما نیز نصف مردان است؟! سپس خداوند متعال این آیه را نازل فرمود.
دوّم از طریق عِكرمَه كه: زنان درخواست جهاد كردند و گفتند: دوست داریم كه خداوند جنگ را براى ما هم قرار دهد تا ما هم به آن اجرى كه مردان مىبرند دست یابیم، پس این آیه نازل شد.
سوّم از طریق قتاده و سُدّى، كه گفتند: هنگامىكه آیه شریفه: لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ: (براى مردان دو برابر سهم زنان میراث هست) نازل شد، مردان گفتند: امیدواریم بر زنان بهواسطه كارهاى نیك خود برترى پیدا كنیم همانطورى كه در میراث برترى داریم تا اجر ما دو برابر اجر زنان باشد، و زنان گفتند: امیدواریم كه وِزْر و گناه ما در آخرت نصف مردان باشد چنانكه میراث ما در دنیا نصف بهره آنها است؛ سپس خداوند متعال آیه ﴿وَ لا تَتَمَنَّوْا﴾ را تا آخر آیه نازل فرمود.
- «تفسير قرطبى» چاپ دار الکاتب العربى سال ١٣٨٧
