
رساله بدیعه
تفسیر آیه: الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ وَ بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ
کتاب شریف «رسالۀ بدیعه» از مکتوبات حضرت علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه بوده که در این اثر به شرح و تفسير آيه «الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَي النِّسَاء» مبادرت ورزیده و در آن درسهائي استدلالي پیرامون بحث از «فلسفۀ حقوق زن و مرد»، «معنای تساوی حقوق زن و مرد»، «مسئله قضاوت و حکومت زن»، «حدود شرکت زنان در جهاد» مطرح شده و شواهدی از آیات و روایات و قرائن عقلائیه پیرامون «عدم جواز تصدّي مناصب حكومتی و قضاوت براي زن» و «عدم جواز ورود زنان به مجلس شوریٰ» بيان شده است. اين مجموعه شامل مطالب تفسيري، روائي، فقهي، علمي و اجتماعي بوده و در آنْ بهمناسبت از ولايت فقيه نيز بحث شده است. اين كتاب كه بهزبان عربي تأليف شده بود، نظر به اينكه موضوع آن در نوع خود بديع و مبيِّن اشكالات و توهّمات در باب جهاد و قضاوت و حكومت زن ميباشد ، توسّط چند تن از فضلاء براي استفاده عموم به فارسي ترجمه گرديد. اهمّ مباحث مندرج در این اثر: • اختلاف قوای ظاهری و باطنی زن و مرد • ادلۀ شرعی و فقهی پیرامون موقعیت زن در زمینه جهاد، قضاوت و حکومت • دلالت اجماع و سیرۀ مسلمین، بر عدم جواز مناصب حکومت و قضاوت برای زن • بحث از ولایت بهمناسبتِ بحث از حکومت و قضاوت برای زن • روایات داله بر عدم تصدی مناصب حکومت و قضاوت برای زن • ادلۀ ثبوت ولایت فقیه
رساله بدیعه
68بر مىگردد، مانند آنچه كه ما از رازى نقل كردیم ذكر كرده؛ و به «قیل: گفته شده» تعبیر كرده است.
سپس از مقاتل حكایت سعد بن ربیع و همسرش را در شأن نزول آیه روایت كرده است.
و بعد نتیجه مىگیرد و مىگوید كه: معنى ﴿قانِتاتٌ﴾ مطیع خداوند و همسر و معنى ﴿وَ الْحافِظاتِ لِلْغَيْبِ﴾ حافظین و برپادارندگان حقوق شوهر در نبودن او است، و غیب خلاف حضور است، و شئون و موجبات حفظ غیب شوهر این است كه خود را از «زنا» مصون دارد تا مبادا موجب ننگ شوهر بشود، و فرزند حاصل از نطفه دیگرى به او نسبت پیدا كند. و اینكه اسرار شوهر را مكتوم دارد و مال او را از اسراف و تلف شدن حفظ كند و خانهاش را از آنچه شرعاً و عرفاً شایسته نیست محفوظ بدارد1.
تفسیر «الجامع لاحكام القرآن» قُرطبى
و در تفسیر «الجامع لاحكام القرآن» قُرطبى، میگوید: «الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ﴾ مبتداء و خبر است، یعنى مردان به پرداخت نفقه به زنان و دفاع از آنان قیام مىكنند؛ و همچنین حكّام و امراء و جنگ جویان از مردانند نه زنان. گفته مىشود: قوّام (بر پادارنده) و قیم (سرپرست).
سپس مىگوید: آیه در مورد سعد بن ربیع نازل شده است و بعد آن قصّه را تا آخر نقل مىكند، و سپس اقوال دیگرى را كه ابوالفتوح رازى در مورد شأن نزول آیه گفته است ذكر میكند.
بعد در مورد جهت برترى مردان مىگوید كه گفته میشود: مردان به زیادى عقل و تدبیر برترى دارند، و حق قیام و سرپرستى بر زنان از اینرو براى آنها قرار داده شده است. و گفتهاند: مردان در نفس و طبیعت جسمانى نیروى بیشترى دارند كه براى
- «تفسير غرائب القرآن» چاپخانه حلبى در مصر، جلد پنجم ص ٣٣ و ٣٥ و ٣٦
