رساله بدیعه

 تا جائیكه میگوید: قَوَّام مثل شدّاد یعنى خوش قامت، و براى انجام و به پادارى كار توانا، و القوّام یعنى امیر (صاحب امارت و حكومت) و سرپرست و جمع آن «قوّامون».

 و در «صحاح‌الّلّغة: قِوّامِ امر ـ با كسره ـ نظام و استقامت شى‌ء را گویند، و مثلًا مى گویند: فلان كس قوّام اهل بیت خود است، و قیام اهل بیت خود است یعنى او كسى است كه امور و شئون اهل بیت خود را برقرار میكند و مركز و محور كارهاى آنها قرار میگیرد، و باین معنى است قول خداوند متعال كه: ﴿وَ لا تُؤْتُوا السُّفَهاءَ أَمْوالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِياماً¹» (آيه ٥، از سوره ٤: النساء)، قوام امر همچنین ملاكى است كه آن امر به آن قیام و قوام دارد.

 و در «اساس اللّغه» مى نویسد: وَ قَامَ الامِیرُ عَلَى الرَّعِیه: وَلِیهَا. ولایت و سرپرستى امور رعیت را بر عهده گرفت و به كار رعیت قیام كرد.

 و در «نهایه ابن اثیر» در مادّه‌ (قَیم) گوید: در دعائى آمده است كه: لَكَ الْحَمْدُ أَنْتَ قَیامُ السَّمَواتِ وَ الارْض‌: «پروردگارا! حمد ویژه ذات اقدس‌ توست زیرا تو نگهبان آسمانها و زمین هستى.»

 و در روایتى دیگر «قَیمُ» و در دیگرى‌ «قَیومُ» ذكر شده است كه هر سه از صیغه‌هاى مبالغه‌اند و از صفات خداوند متعال مى باشند و معناى آنها قائم و بپادارنده امور خلق و مدبّر عالم در همه احوالات و شئون است و اصل آن از «واو» است، قَیوام و قَیوم و قیوَوم بر وزن فَیعَال و فَیعِل و فیعُول، تا جائى كه مى گوید: و بدین معنى است حدیث شریف: مَا أَفْلَحُ قَوْمٌ قَیمُهُم أَمْرَأةٌ: «قومى که سرپرست و مدبّر و قیم آنها زنى باشد به رستگارى نخواهند رسید.»