رساله بدیعه

و به دنبال آن آنچه مفّسران در تفسیر آیه گفته‌اند ذكر كرده و بعد به بحث درباره مستفاد آیه مى‌پردازیم.

گفتار لغویون در معنى قوّامون‌

أمّا گفتار لغویون در معنى قوّامون‌

 در «مجمع البحرین» مینویسد: الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى‌ بَعْضٍ ... (تا آخر آیه) یعنى به عهده مردان است كه به قیمومیت و سرپرستى و تدبیر امور زنان قیام كنند؛ و این سرپرستى به دو جهت به مرد داده شده است:

 جهت اوّل‌ موهبتى و تفضّل از جانب خداوند متعال است كه خداوند مردان را از جهات بسیارى بر زنان برترى داده است از جمله برترى عقلانى و حسن تدبیر و نیروى بدنى بیشتر در مورد بجا آوردن اعمال و طاعات، و به همین جهت به نبوّت و امامت و ولایت و اقامه شعائر و جهاد و قبول شهادت آنان در همه امور و فزونى سهمیه ارث و أمثال آن اختصاص داده شده‌اند.

 و جهت دوّم‌ اكتسابى است و از دادن نفقه و «مهریه» از جانب مردان به زنان ریشه میگیرد، با اینكه فائده ازدواج بین هر دوى آنها مشترك است. و «باء» در (بِما فَضَّلَ اللَّهُ‌) و (بِما أَنْفَقُوا) «سببیه» و «ما» مصدریه است یعنى به سبب آن برترى خداوند و آن انفاقى كه بر زنان میكنند، سمت قیمومیت و سرپرستى زنان را دارا میباشند.

 و در «اقرب‌الموارد» آمده: قَامَ یقُومُ قَوْمًا وَ قَوْمَه‌: إنتَصَبَ (ایستاد) ضِدُّ قَعَدَ (نشست) وَ قَامَ الامْرُ: كار راست گردید و درست شد و قَامَ الرَّجُلُ الْمَرأة وَ عَلَیهَا: مؤنه وى را به عهده گرفت و به امور و شؤون وى قیام كرد.

 (و در مادّه مَوَن گفته است: مَانَ یمُونُهُ مَوْنًا و مَؤنَه‌: مؤنه وى را به گردن گرفت و شئون وى را به انجام رسانید و مائن شد.)