رساله بدیعه

به زمان نكاح برسند، عَصبَه بر آنها مقدّم است».¹

 یعنى وقتى زنان به سنّ ازدواج برسند، ولایت بر آنها براى مردهاى طائفه پدر، از مادرشان مقدّم است؛ و این سخن دلیل است بر اینكه مادر بر دختر خود ولایت ندارد.

 بحث پیرامون ولایت پدر و جدّ در فقه مذكور است، و اكنون از محدوده بحث ما خارج است.

 ٩ ـ روایات زیادى كه متواتر معنوى است و در جمیع ابواب فقه وجود دارد كه دلالت میكنند بر اختلاف مرد و زن در مورد طهارت، نماز و روزه، جهاد، نكاح، نفقه، طلاق، عدّه، ارث، ولایت، قضاوت، شهادت، حدود، قصاص و دیات، بطوریكه ممكن است گفته شود: این اختلاف وسیع از سرچشمه واحدى مایه میگیرد، و آن سرچشمه كلام خداوند است: لِلرِّجالِ عَلَيْهِنَّ دَرَجَةٌ (آيه ٢٢٨ از سوره ٢ بقره) «مردان بر زنان برترى دارند.» و البتّه كلام خدا برتر و بالاتر است: وَ كَلِمَةُ اللَّهِ هِيَ الْعُلْيا. (آيه ٤٠ از سوره ٩ توبه)

 و روح این تفاوت در تمامى شئون زن سرایت كرده، از قواى بدنى و خاطرات فكرى و عواطف قلبى.

 و اسلام كه دینى است كه بر همه ادیان و مكتب‌ها برترى دارد، و هرگز فروتر نخواهد بود،² بنگر چگونه جانب زن را بیش از جانب مرد مراعات كرده، كه در محیط آكنده از آفتها و فرسایشها و بلایا قرار نگیرد، و گل وجودش به حال طبیعى خود باقى بماند، و در جوّ انسانى بوى عِطرآگین خاصّ خود را همواره حفظ نماید، و طهارت ذاتى و عصمت طبیعى خود را به دست امواج دیوانه و خطرناك شهوتِ مردانِ خیانت پیشه فاسد نسپرد كه او را چون اسباب بازى ملعبه خویش سازند، و مانند توپ به هوس هاى‌