
رساله بدیعه
تفسیر آیه: الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ وَ بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ
کتاب شریف «رسالۀ بدیعه» از مکتوبات حضرت علامه آیةاللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّساللَهسرّه بوده که در این اثر به شرح و تفسير آيه «الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَي النِّسَاء» مبادرت ورزیده و در آن درسهائي استدلالي پیرامون بحث از «فلسفۀ حقوق زن و مرد»، «معنای تساوی حقوق زن و مرد»، «مسئله قضاوت و حکومت زن»، «حدود شرکت زنان در جهاد» مطرح شده و شواهدی از آیات و روایات و قرائن عقلائیه پیرامون «عدم جواز تصدّي مناصب حكومتی و قضاوت براي زن» و «عدم جواز ورود زنان به مجلس شوریٰ» بيان شده است. اين مجموعه شامل مطالب تفسيري، روائي، فقهي، علمي و اجتماعي بوده و در آنْ بهمناسبت از ولايت فقيه نيز بحث شده است. اين كتاب كه بهزبان عربي تأليف شده بود، نظر به اينكه موضوع آن در نوع خود بديع و مبيِّن اشكالات و توهّمات در باب جهاد و قضاوت و حكومت زن ميباشد ، توسّط چند تن از فضلاء براي استفاده عموم به فارسي ترجمه گرديد. اهمّ مباحث مندرج در این اثر: • اختلاف قوای ظاهری و باطنی زن و مرد • ادلۀ شرعی و فقهی پیرامون موقعیت زن در زمینه جهاد، قضاوت و حکومت • دلالت اجماع و سیرۀ مسلمین، بر عدم جواز مناصب حکومت و قضاوت برای زن • بحث از ولایت بهمناسبتِ بحث از حکومت و قضاوت برای زن • روایات داله بر عدم تصدی مناصب حکومت و قضاوت برای زن • ادلۀ ثبوت ولایت فقیه
رساله بدیعه
207مراد حضرت این نیست كه معروف را بواسطه مجرّد گفتن زن ترك كنید كه ترك امر معروف مخالف با سنّت صالحه است، خصوصاً اگر واجب باشد. بلكه مراد اینستكه معروف را فقط بواسطه اینكه زن گفته انجام مده، بلكه معروف را براى معروف بودن انجام ده، نه براى اینكه زن تو را بدان امر كرده است.
امام سخنى فرمود كه تجربه در طىّ سالهاى متمادى آن را تصدیق نموده است، و كلام امام جز درباره افرادى انگشت شمار، از زنان استثناء بردار نیست كه هوش و سازمانى فزونتر از افراد عادّى دارند، یا تحت تربیت بسیار ممتاز و صحیحى واقع شدهاند، كه این تربیت، طبیعت ثانوى به آنها داده، و بر غریزه ذاتى آنها چیره شده است. و در او تحوّلى ژرف در جهت خلاف مقتضاى جبلّى او ایجاد كرده است.»1
نگارنده: امام علیه السّلام در نقصان زنان ظاهراً به كتاب و سنّت استناد جستهاند. امّا از نظر قرآن عبارت است از آیه شریفه: يُوصِيكُمُ اللَّهُ فِي أَوْلادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنْثَيَيْنِ. (آيه ١١ از سوره ٤ نساء) «خداوند به شما توصیه میكند در باب فرزندانتان، كه مرد دو برابر زن نصیب میبرد». همینطور نسبت به زوج و زوجه، كه مرد از زن نصف میبرد، و زن از شوهر یك چهارم میبرد. البتّه در صورتى كه هیچكدام فرزندى نداشته باشند، و الّا مرد یك چهارم و زن یك هشتم نصیب دارد. همچنین است نسبت در خویشان پدرى چنانچه در حقّ اجداد و جدّات، عموها و عمّه ها، خواهران و برادران است.
و خداوند شهادت دو زن را در مورد وام گرفتن به اندازه شهادت یك مرد به حساب آورده میفرماید:
وَ اسْتَشْهِدُوا شَهِيدَيْنِ مِنْ رِجالِكُمْ فَإِنْ لَمْ يَكُونا رَجُلَيْنِ فَرَجُلٌ وَ امْرَأَتانِ مِمَّنْ
- پاورقى عبده بر «نهجالبلاغه» ص ١٢٩
