رساله بدیعه
تفسیر آیه: الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ وَ بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ
کتاب شریف «رسالۀ بدیعه» از مکتوبات حضرت علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه بوده که در این اثر به شرح و تفسير آيه «الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَي النِّسَاء» مبادرت ورزیده و در آن درسهائي استدلالي پیرامون بحث از «فلسفۀ حقوق زن و مرد»، «معنای تساوی حقوق زن و مرد»، «مسئله قضاوت و حکومت زن»، «حدود شرکت زنان در جهاد» مطرح شده و شواهدی از آیات و روایات و قرائن عقلائیه پیرامون «عدم جواز تصدّي مناصب حكومتی و قضاوت براي زن» و «عدم جواز ورود زنان به مجلس شوریٰ» بيان شده است. اين مجموعه شامل مطالب تفسيري، روائي، فقهي، علمي و اجتماعي بوده و در آن‌ْ به‌مناسبت از ولايت فقيه نيز بحث شده است. اين كتاب كه به‌زبان عربي تأليف شده بود، نظر به اينكه موضوع آن در نوع خود بديع و مبيِّن اشكالات و توهّمات در باب جهاد و قضاوت و حكومت زن مي‌باشد ، توسّط چند تن از فضلاء براي استفاده عموم به فارسي ترجمه گرديد. اهمّ مباحث مندرج در این اثر: • اختلاف قوای ظاهری و باطنی زن و مرد • ادلۀ شرعی و فقهی پیرامون موقعیت زن در زمینه جهاد، قضاوت و حکومت • دلالت اجماع و سیرۀ مسلمین، بر عدم جواز مناصب حکومت و قضاوت برای زن • بحث از ولایت به‌مناسبتِ بحث از حکومت و قضاوت برای زن • روایات داله بر عدم تصدی مناصب حکومت و قضاوت برای زن • ادلۀ ثبوت ولایت فقیه
رساله بدیعه
199همین‌طور زن، چون قهرمان روئین‌تن خلق نشده، كه تحمّل شدائد را داشته باشد و مشكلات رتق و فتق امور را تحمّل كند، باید در گلزار خانوادگى خود به حفظ شخصیت و كرامت خود بپردازد و از این حدّ تجاوز نكند.
ولى اگر در اجتماع مردان داخل شود، و در كار آنان دخالت كند، و متصدّى امور مهمّ گردد، باد كشنده مهالك و آفات و انحرافات، بر وى وزیدن گیرد، و وجودش را درهم شكند، و سجایاى فطرى و خدادادى و غرائز لطیف و مناسب در او را از وى بگیرد، و بوى خوش نفسانیش از بین برود. در نتیجه وجود عزیز و صفات ویژه و خلق نیكوى او به پستى گراید و ضایع گردد؛ و این مطلب ظلمى نابخشودنى در حقّ او است.
٤ ـ روایتى است كه بُخارى در دو موضع از كتابش نقل كرده، اوّل در كتاب مغازى. دوّم در كتاب «فِتَنْ» میگوید: روایت كرد براى عثمان بن هیثم، از عوف، از حسن، از ابى‌بكره كه گوید: خداوند مرا در جنگ جمل بواسطه سخنى كه از پیغمبر صلّى الله علیه و آله و سلّم شنیدم بهره‌مند ساخت. كه به استناد آن با اصحاب جمل جنگ كردم و آن سخن اینست كه چون به پیغمبر خبر رسید كه دختر كسرى سلطنت فارس را1 بدست گرفته فرمود:
- قسطلانى در جزء دهم از کتاب «ارشاد السارى الى صحيح بخارى» در کتاب «فتن» گويد: کلمه فارس منصرف است (تنوين قبول ميکند) و ابن مالک گفته: اين کلمه با تنوين تلفظ شده، ولى صحيح بدون تنوين است. و در «کواکب» گويد: کلمه فارس بر دو معنى اطلاق ميشود: يکى بر اهالى عجم. دوم بر شهرهاى آنها. و بنا بر معنى اول تنوين قبول ميکند، و بر مبناى دوم هم، قابليت تنوين را دارد، ولى ممکن است بدون تنوين تلفظ شود. سپس گويد: افرادى که قضاوت زن را منع کرده‌اند، به اين حديث استدلال ميکنند، و اين قول تمامى فقهاست. و ابوحنيفه ميگويد: قضاوت زن در مواردى که شهادتش مسموع است، مورد قبول است.
و اسماعيلى بواسطه نضر بن شميل، از عوف جمله‌اى را به آخر اين روايت اضافه کرده گويد: أبوبکره گفت: از کلام پيغمبر دانستم که اصحاب جمل پيروز نخواهند شد. و در جزء ششم از «ارشادالسارى» در کتاب «مغازى» ص ٥١٣ در وقتى که اين حديث را شرح ميکند، گويد: مذهب اين است که تمامى فقهاء زن به قضاوت و حکومت منصوب نخواهد شد، ولى طبرى اين را اجازه داده. و اين حکم مخصوص مالک و ابوحنيفه است که گويند: زن در مواردى که شهادتش قبول است، ميتواند حکم کند. (مصنف)
- قسطلانى در جزء دهم از کتاب «ارشاد السارى الى صحيح بخارى» در کتاب «فتن» گويد: کلمه فارس منصرف است (تنوين قبول ميکند) و ابن مالک گفته: اين کلمه با تنوين تلفظ شده، ولى صحيح بدون تنوين است. و در «کواکب» گويد: کلمه فارس بر دو معنى اطلاق ميشود: يکى بر اهالى عجم. دوم بر شهرهاى آنها. و بنا بر معنى اول تنوين قبول ميکند، و بر مبناى دوم هم، قابليت تنوين را دارد، ولى ممکن است بدون تنوين تلفظ شود. سپس گويد: افرادى که قضاوت زن را منع کرده‌اند، به اين حديث استدلال ميکنند، و اين قول تمامى فقهاست. و ابوحنيفه ميگويد: قضاوت زن در مواردى که شهادتش مسموع است، مورد قبول است.