رساله بدیعه
تفسیر آیه: الرِّجالُ قَوَّامُونَ عَلَى النِّساءِ بِما فَضَّلَ اللَّهُ بَعْضَهُمْ عَلى بَعْضٍ وَ بِما أَنْفَقُوا مِنْ أَمْوالِهِمْ
کتاب شریف «رسالۀ بدیعه» از مکتوبات حضرت علامه آیة‌اللَه حاج سید محمدحسین حسینی طهرانی قدّس‌اللَه‌سرّه بوده که در این اثر به شرح و تفسير آيه «الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلَي النِّسَاء» مبادرت ورزیده و در آن درسهائي استدلالي پیرامون بحث از «فلسفۀ حقوق زن و مرد»، «معنای تساوی حقوق زن و مرد»، «مسئله قضاوت و حکومت زن»، «حدود شرکت زنان در جهاد» مطرح شده و شواهدی از آیات و روایات و قرائن عقلائیه پیرامون «عدم جواز تصدّي مناصب حكومتی و قضاوت براي زن» و «عدم جواز ورود زنان به مجلس شوریٰ» بيان شده است. اين مجموعه شامل مطالب تفسيري، روائي، فقهي، علمي و اجتماعي بوده و در آن‌ْ به‌مناسبت از ولايت فقيه نيز بحث شده است. اين كتاب كه به‌زبان عربي تأليف شده بود، نظر به اينكه موضوع آن در نوع خود بديع و مبيِّن اشكالات و توهّمات در باب جهاد و قضاوت و حكومت زن مي‌باشد ، توسّط چند تن از فضلاء براي استفاده عموم به فارسي ترجمه گرديد. اهمّ مباحث مندرج در این اثر: • اختلاف قوای ظاهری و باطنی زن و مرد • ادلۀ شرعی و فقهی پیرامون موقعیت زن در زمینه جهاد، قضاوت و حکومت • دلالت اجماع و سیرۀ مسلمین، بر عدم جواز مناصب حکومت و قضاوت برای زن • بحث از ولایت به‌مناسبتِ بحث از حکومت و قضاوت برای زن • روایات داله بر عدم تصدی مناصب حکومت و قضاوت برای زن • ادلۀ ثبوت ولایت فقیه
رساله بدیعه
181«اى پدر! به من علمى داده شده كه بتو داده نشده، پس از من پیروى نما تا به راه راست رهبریت كنم».
و این روایت به خلاف روایاتى است كه دلالت دارند كه قضات بر چهار دسته‌اند. زیرا قاضى در اصطلاح به كسى گفته میشود كه براى قضاوت منصوب شده است، نه حكومت و افتاء، و لذا دلالت دارد كه قاضى باید فقیه و عالم باشد.
كلینى در «كافى» از عدّه‌اى از اصحاب، از احمد بن محمّد بن خالد، از پدرش، و او با حذف سند از امام صادق علیه السّلام روایت میكند كه آن حضرت فرمود: «قاضیان بر چهار دسته‌اند. سه گروه از آنان در جهنّم و یك دسته در بهشتند. مردى كه دانسته، به ظلم حكم میكند، در دوزخ است. مردى كه ندانسته به جور حكم میكند، در جهنّم است. مردى كه ندانسته به حقّ حكم میكند، در آتش است. مردى كه دانسته به حقّ حكم میكند، اهل بهشت است. و فرمود: حكم بر دو گونه است: حكم خدا و حكم جاهلیت. هر كه در حكم خدا اشتباه كند به حكم جاهلیت حكم نموده است».1
این حدیث را شیخ طوسى در «تهذیب» از احمد بن محمّد بن خالد نقل میكند.2
و شیخ صدوق در «فقیه» از امام صادق علیه السّلام مثل این حدیث را نقل كرده، و سپس ذیلى را به آن اضافه نموده است:
«هر كس به دو درهم به غیر حكم خدا حكم كند، به خدا كافر شده است».3 و4
- «کافى» ج ٧، ص ٤٠٧ کتاب «قضاء.
- «تهذيب» ج ٦، ص ٢١٨ کتاب «قضاء.
- «فقيه» ج ٣، ص ٤ کتاب «قضاء.
- در «خصال» از محمّد بن موسى بن متوکل نقل ميکند، از على بن حسين سعد آبادى، از احمد بن ابى عبدالله برقى، از پدرش، از محمّد بن أبى عمير که با واسطه از امام صادق عليه السّلام روايت ميکند که حضرت فرمودند:
«قضات چهار قسمند: اول- قاضى‌ئى که به حق قضاوت ميکند، ولى خود نمى‌داند که قضاوتش حق است. اين شخص در داخل آتش است. دوّم- قاضى‌ئى که به باطل حکم کرده، و خود نمى‌داند که باطل است. او نيز در آتش است. سوم- قاضى‌ئى که به باطل حکم نموده، و خود نيز از بطلانش آگاه است او نيز در آتش است. چهارم- قاضى‌ئى که به حق حکم کرده و ميداند که حکمش حق است. فقط او داخل بهشت است». «خصال» چاپ سنگى ص ١١٨.